اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین، حافظه فعال و پردازش عمیق اطلاعات

چکیده

مقدمه و هدف: گسترش استفاده از جستجوی آنلاین اگرچه دسترسی به اطلاعات را تسهیل کرده است، اما نگرانی‌هایی درباره وابستگی شناختی و تضعیف کارکردهای شناختی ایجاد کرده است. هدف این پژوهش بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کاهش وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین و بهبود حافظه فعال و پردازش عمیق اطلاعات بود.

روش‌شناسی: این پژوهش با طرح نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد و ۴۵ نفر از بزرگسالان شهر تهران به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۲۳ نفر) و کنترل (۲۲ نفر) قرار گرفتند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین، آزمون حافظه فعال و مقیاس پردازش عمیق اطلاعات بود. گروه آزمایش در هشت جلسه ۹۰ دقیقه‌ای درمان شناختی رفتاری شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که اثر تعامل گروه و زمان در هر سه متغیر وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین، حافظه فعال و پردازش عمیق اطلاعات معنادار است (p < 0.05). گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری در وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین و افزایش معناداری در حافظه فعال و پردازش عمیق اطلاعات نشان داد. همچنین نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که تفاوت پیش‌آزمون و پس‌آزمون در گروه آزمایش برای هر سه متغیر معنادار است، در حالی که در گروه کنترل تفاوت معناداری مشاهده نشد.

نتیجه‌گیری: درمان شناختی رفتاری می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای مؤثر در کاهش وابستگی شناختی به جستجوی آنلاین و بهبود کارکردهای شناختی در عصر دیجیتال مورد استفاده قرار گیرد.