بررسی اثربخشی درمان هیجان‌مدار بر افزایش سطح عزت نفس و کاهش احساس حقارت در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی

چکیده

مقدمه و هدف: اختلال افسردگی اساسی یکی از شایع‌ترین اختلالات روان‌شناختی است که علاوه بر خلق افسرده، با کاهش عزت نفس و افزایش احساس حقارت همراه بوده و عملکرد فردی و اجتماعی بیماران را به طور جدی مختل می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان هیجان‌مدار بر افزایش عزت نفس و کاهش احساس حقارت در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به افسردگی اساسی ساکن استان تهران در سال 2026 بود که از میان آنان 30 نفر به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان هیجان‌مدار قرار گرفت، در حالی که گروه گواه در فهرست انتظار باقی ماند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت (1967) و پرسشنامه احساس حقارت یائو و همکاران (1997) بود. داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل و تحلیل کوواریانس در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که درمان هیجان‌مدار تأثیر معناداری بر افزایش عزت نفس بیماران مبتلا به افسردگی اساسی داشت (001/0>P). همچنین بین میانگین نمرات پس‌آزمون احساس حقارت در دو گروه تفاوت معناداری مشاهده شد و درمان هیجان‌مدار موجب کاهش معنادار احساس حقارت گردید (001/0>P). اندازه اثر برای عزت نفس 731/0 و برای احساس حقارت 702/0 به دست آمد که بیانگر قدرت بالای مداخله درمانی بود.

نتیجه‌گیری: درمان هیجان‌مدار با تمرکز بر پردازش و بازسازی هیجان‌های ناسازگار، توانست موجب ارتقای عزت نفس و کاهش احساس حقارت در بیماران مبتلا به اختلال افسردگی اساسی شود. بر این اساس، می‌توان از این رویکرد درمانی در کنار سایر درمان‌های خط اول برای بهبود شاخص‌های هیجانی و شناختی بیماران افسرده استفاده کرد.