مدل ساختاری ارتباط بین حمایت از نیازهای اساسی روانشناختی و پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی خودنظم دهی و امید در دانش آموزان

چکیده

مقدمه و هدف: پیشرفت تحصیلی در دانش‌آموزان اهمیت زیادی برای بهبود وضعیت جامعه در آینده دارد. بنابراین، این پژوهش با هدف بررسی مدل ساختاری ارتباط بین حمایت از نیازهای اساسی روانشناختی و پیشرفت تحصیلی با نقش میانجی خودنظم دهی و امید در دانش آموزان انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع مطالعات توصیفی-همبستگی به روش مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان متوسطه دوم شهرستان آستارا در سال تحصیلی 1401-1400 به تعداد 6365 نفر بود. نمونه آماری شامل 330 نفر بود که به روش نمونه گیری خوشه ای مرحله ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل مقیاس خودنظم دهی، ارضای نیازهای اساسی روانشناختی، مقیاس امید اسنایدر و معدل تحصیلی دانش آموزان بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری در برنامه SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 21 انجام شد.

یافته‌ها: تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که حمایت از نیازهای اساسی روانشناختی اثر مستقیم و مثبتی با ضریب 519/0 بر خودنظم دهی، با ضریب 439/0 بر امید و نیز با ضریب 320/0 بر پیشرفت تحصیلی داشت. خودنظم دهی اثر مستقیم و مثبتی با ضریب 232/0 و امید اثر مستقیم و مثبتی با ضریب 274/0 بر پیشرفت تحصیلی داشتند (05/0>P). بررسی اثرات غیرمستقیم نشان داد که اثر غیرمستقیم حمایت از نیازهای اساسی روانشناختی بر پیشرفت تحصیلی از طریق خودنظم دهی با ضریب 113/0 و از طریق امید با ضریب 101/0 معنی دار بودند.

نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از اهمیت ایجاد محیط‌های آموزشی است که به نیازهای اساسی روانشناختی دانش‌آموزان پاسخ می‌دهند و موجب افزایش خودنظم‌دهی و امید در دانش آموزان شده و زمینه را برای بهبود پیشرفت تحصیلی در آنها فراهم می سازند.