هم‌سنجی اثربخشی زوج‌درمانی راه‌حل‌محور و رویکرد گاتمن بر الگوهای حل تعارض و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان زوج‌های متعارض

چکیده

مقدمه و هدف: تعارضات زناشویی و نارسایی در تنظیم شناختی هیجان از عوامل کلیدی کاهش کیفیت روابط زوجین محسوب می‌شوند و نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری یا فروپاشی خانواده دارند. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی راه‌حل‌محور و رویکرد زوج‌درمانی گاتمن بر بهبود الگوهای حل تعارض و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان زوج‌های متعارض بود.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زوج‌های متعارض مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر کرمانشاه در سال‌های ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ بود که از میان آن‌ها ۴۵ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب و در سه گروه (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) گمارده شدند. گروه آزمایشی اول ۹ جلسه زوج‌درمانی راه‌حل‌محور و گروه آزمایشی دوم ۱۰ جلسه زوج‌درمانی گاتمن دریافت کردند، در حالی که گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تعارضات زناشویی و پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان بود و داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند

یافته‌ها: نتایج تحلیل‌های استنباطی نشان داد هر دو رویکرد درمانی تأثیر معناداری بر بهبود الگوهای حل تعارض و افزایش راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان داشتند (p < 0.01). همچنین تفاوت معناداری بین دو گروه آزمایشی مشاهده شد به‌گونه‌ای که رویکرد گاتمن اثر قوی‌تر و پایدارتری در بهبود الگوهای تعارض و تنظیم هیجان نشان داد، در حالی که رویکرد راه‌حل‌محور بیشتر موجب افزایش هیجانات مثبت و خودکارآمدی شد.

نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، هر دو رویکرد درمانی مداخلاتی مؤثر برای بهبود تعاملات شناختی و هیجانی زوج‌های متعارض محسوب می‌شوند، اما رویکرد گاتمن از نظر عمق و پایداری اثرگذاری برتری نسبی دارد. پیشنهاد می‌شود متخصصان با توجه به نیازهای زوجین، از ترکیب این دو رویکرد برای ارتقای سلامت روان و کیفیت روابط زناشویی استفاده کنند.