مقایسه اثربخشی درمان راه‌حل‌محور با واقعیت درمانی بر سرزندگی، نشاط ذهنی و همجوشی شناختی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم

چکیده

مقدمه و هدف: دانش‌آموزان آینده‌سازان جامعه هستند و تلاش برای بهبود ویژگی‌های روان‌شناختی در آنان اهمیت زیادی دارد. بنابراین، هدف این مطالعه مقایسه اثربخشی درمان راه‌حل‌محور با واقعیت درمانی بر سرزندگی، نشاط ذهنی و همجوشی شناختی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم بود.

روش‌شناسی: مطالعه حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش کلیه دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهر نیشابور در سال تحصیلی 1-1400 بودند که 45 نفر از آنها با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه مساوی (هر گروه 15 نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش اول تعداد هفت جلسه درمان راه‌حل‌محور و گروه آزمایش دوم هشت جلسه واقعیت درمانی دریافت کرد و گروه کنترل در لیست انتظار برای درمان ماند. ابزارهای پژوهش حاضر شامل پرسشنامه سرزندگی تحصیلی (دهقانی‌زاده و حسین‌چاری، 1391)، پرسشنامه نشاط ذهنی (ریان و فردریک، 1997) و پرسشنامه همجوشی شناختی (گیلاندرز و همکاران، 2014) بودند. داده‌های این پژوهش با روش‌های تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی در نرم‌افزار SPSS نسخه 21 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که هر دو روش درمان راه‌حل‌محور با واقعیت درمانی در مقایسه با گروه کنترل باعث افزایش سرزندگی تحصیلی و نشاط ذهنی و کاهش همجوشی شناختی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شد و این نتیجه در مرحله پیگیری نیز باقی ماند (001/0P<). همچنین، واقعیت درمانی در مقایسه با درمان راه‌حل‌محور باعث کاهش همجوشی شناختی شد (05/0P<)، اما بین اثربخشی دو روش در افزایش سرزندگی تحصیلی و نشاط ذهنی تفاوت معناداری وجود نداشت (05/0P>).

نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج این مطالعه، مشاوران و روان‌شناسان می‌توانند برای افزایش سرزندگی تحصیلی و نشاط ذهنی از هر دو روش درمان راه‌حل‌محور و واقعیت درمانی استفاده کنند و بهتر است برای کاهش همجوشی شناختی از روش واقعیت درمانی استفاده نمایند.