اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افسردگی و اضطراب زنان قربانی خشونت خانگی

چکیده

مقدمه و هدف: خشونت خانگی یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی و روان‌شناختی است که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای از جمله افسردگی و اضطراب را در زنان ایجاد کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کاهش افسردگی و اضطراب زنان قربانی خشونت خانگی انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان قربانی خشونت خانگی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 1403 بود که از میان آنان 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه افسردگی بک (1996) و پرسشنامه اضطراب بک و همکاران (1990) بود. گروه آزمایش طی هشت جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان شناختی رفتاری قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که درمان شناختی رفتاری تأثیر معناداری بر کاهش افسردگی زنان قربانی خشونت خانگی داشته است (01/0>P، 38/12 = F، 36/0 = η²). همچنین نتایج نشان داد که این درمان موجب کاهش معنادار اضطراب در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است (01/0>P، 57/104 = F، 65/0 = η²). یافته‌ها بیانگر آن بود که شرکت‌کنندگان گروه آزمایش پس از دریافت مداخله، کاهش چشمگیری در نشانه‌های افسردگی و اضطراب تجربه کردند.

نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، درمان شناختی رفتاری می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر در کاهش افسردگی و اضطراب زنان قربانی خشونت خانگی مورد استفاده قرار گیرد. این درمان از طریق اصلاح افکار ناکارآمد، بازسازی شناختی و آموزش مهارت‌های مقابله‌ای، زمینه بهبود سلامت روانی و کاهش آسیب‌های هیجانی ناشی از خشونت خانگی را فراهم می‌سازد.