مقایسه اثربخشی شناخت‌درمانی هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودتنظیمی هیجانی در زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی

چکیده

مقدمه و هدف: خیانت زناشویی یکی از شدیدترین آسیب‌های بین‌فردی است که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای در حوزه‌های هیجانی، شناختی و اجتماعی برای زنان به همراه داشته باشد و توانایی آنان در خودتنظیمی هیجانی را به شدت تضعیف کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی شناخت‌درمانی هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودتنظیمی هیجانی زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره تخصصی خانواده شهر چالوس در سال 1403 بود. تعداد 45 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه شناخت‌درمانی هیجان‌مدار، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و گروه کنترل جایگزین شدند. ابزار پژوهش، مقیاس خودتنظیمی هیجانی گراس و جان (2003) بود. گروه آزمایش اول طی 10 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت شناخت‌درمانی هیجان‌مدار و گروه آزمایش دوم طی 10 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد قرار گرفتند، در حالی‌که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-22 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که بین سه گروه در متغیر خودتنظیمی هیجانی تفاوت معناداری وجود دارد (01/0>P). هر دو مداخله شناخت‌درمانی هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به گروه کنترل موجب افزایش معنادار خودتنظیمی هیجانی شدند. همچنین نتایج آزمون بنفرونی نشان داد که اثربخشی شناخت‌درمانی هیجان‌مدار در مقایسه با درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بیشتر بوده است. یافته‌های مرحله پیگیری نیز حاکی از پایداری اثرات درمانی در طول زمان بود.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که هر دو رویکرد شناخت‌درمانی هیجان‌مدار و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌توانند در بهبود خودتنظیمی هیجانی زنان آسیب‌دیده از خیانت زناشویی مؤثر باشند، اما شناخت‌درمانی هیجان‌مدار اثربخشی بیشتری دارد. بنابراین، استفاده از این رویکرد می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر در مراکز مشاوره و درمان خانواده مورد توجه قرار گیرد.