مقایسه آموزش مهارتهای زندگی از طریق شندرمانی و بازیدرمانی شناختیرفتاری بر ادراک شایستگی و خودتنظیمی در دانشآموزان با اختلال نارساخوانی
کلمات کلیدی:
مهارت های زندگی, شن درمانی, بازی درمانی شناختی رفتاری, ادراک شایستگی, خود تنظیمی, اختلال نارسا خوانیچکیده
مقدمه و هدف: اختلال نارساخوانی افزون بر دشواریهای خواندن، میتواند با کاهش ادراک شایستگی، ضعف خودتنظیمی و مشکلات پردازش شناختی و زبانی همراه باشد. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش مهارتهای زندگی از طریق شندرمانی و بازیدرمانی شناختیرفتاری بر ادراک شایستگی و خودتنظیمی در دانشآموزان ۱۰ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال نارساخوانی بود.
روششناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون ـ پسآزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان ۱۰ تا ۱۲ ساله مبتلا به اختلال نارساخوانی در مدارس ابتدایی شهر کرج بود. نمونه به روش هدفمند و در دسترس انتخاب شد و شرکتکنندگان در سه گروه شندرمانی، بازیدرمانی شناختیرفتاری و کنترل قرار گرفتند. گروههای آزمایشی بهترتیب پروتکل آموزش مهارتهای زندگی از طریق شندرمانی و پروتکل بازیدرمانی شناختیرفتاری را طی ۱۰ جلسه دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل فقط آموزشهای معمول کلاسی را ادامه داد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه ادراک شایستگی هارتر و فرم والدین پرسشنامه کارکردهای اجرایی بریف بود. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند.
یافتهها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که شندرمانی اثر معناداری بر ادراک شایستگی داشت، F=119.897, p<.001, η²=.764، و اثر آن بر خودتنظیمی نیز معنادار بود، F=291.432, p<.001, η²=.887. همچنین، بازیدرمانی شناختیرفتاری بر ادراک شایستگی، F=419.890, p<.001, η²=.919، و خودتنظیمی، F=620.332, p<.001, η²=.944، اثر معنادار نشان داد. در مقایسه مستقیم دو مداخله، اثر گروه بر ادراک شایستگی معنادار بود، F=89.935, p<.001, η²=.726، اما تفاوت دو گروه در خودتنظیمی معنادار نبود، F=2.842, p=.101, η²=.077.
نتیجهگیری: هر دو مداخله آموزشی در بهبود ادراک شایستگی و خودتنظیمی دانشآموزان مبتلا به نارساخوانی مؤثر بودند. با این حال، بازیدرمانی شناختیرفتاری در مقایسه با شندرمانی اثر قویتری بر ادراک شایستگی نشان داد، در حالی که دو روش در بهبود خودتنظیمی تفاوت معناداری نداشتند.
دانلودها
مراجع
Hosseini, M., & Ashori, M. (2024). Effect of Child–parent Relationship Therapy on Emotion Regulation and Stress in Mothers of Deaf Children. International Journal of Play Therapy, 33(3), 117-128. https://doi.org/10.1037/pla0000219
Khalid, N. F., Ramli, M., & Zaharudin, R. (2024). Exploring the Effectiveness of Sand Play Therapy on Emotional Regulation Among Autism Students Using the Fuzzy Delphi Method. International Journal of Education Psychology and Counseling, 9(56), 1141-1152. https://doi.org/10.35631/ijepc.956072
Kim, J., & Seong, N. (2023). An Exploratory Study on Sandplay Therapy for Enhancing School Adaptation of Elementary School Students: A Focus on Domestic Research Since 2010. Journal of Symbols & Sandplay Therapy, 14(3), 21-42. https://doi.org/10.12964/jsst.23009
Kutsal, A., Nasrin, S., & Turan, S. (2025). The Effect of Play Therapy on Sensory Processing and Distress Tolerance in Adolescents with Mild Intellectual Disabilities. Psychological Research in Individuals with Exceptional Needs, 3(1), 27-35. https://doi.org/10.61838/kman.prien.3.1.4
Lee, M.-B., Yeom, Y. O., Kim, M. S., Lee, Y., Kim, K. M., Kim, D. H., Lee, C. M., & Lee, J. E. (2023). Effects of School Sandplay Group Therapy on Children Victims of Cyberbullying. Medicine, 102(14), e33469. https://doi.org/10.1097/md.0000000000033469
Matta, R. M. d., & Ramos, D. G. (2023). The Effectiveness of Sandplay Therapy Versus Cognitive Behavioral Therapy: A Comparative Study. Estudos De Psicologia (Campinas), 40. https://doi.org/10.1590/1982-0275202340e210099
Rezaei, O. L., Sadeghi, M., & Mehdikhani, M. (2023). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Play Therapy in Reducing Procrastination Among Students with Dyslexia. Second Conference on Psychology, Educational Sciences, Social Sciences, and Humanities,
Rong-shuang, Z., & Zhou, Y. (2023). Research on the Therapeutic Effect of Sandplay Intervention on Emotional and Behavioral Problems of a Primary School Student. Journal of Contemporary Educational Research, 7(10), 173-178. https://doi.org/10.26689/jcer.v7i10.5474
Sadeghi, M., Akbari Charmahini, S., Bahrami, A., & Seyed Mousavi, P. S. (2025). Effectiveness of Attachment-Based Play Therapy on Mothers' Parental Self-Efficacy, Emotion Regulation, and Social Adjustment of Children with Separation Anxiety: A Case Study. Applied Psychology Quarterly, Shahid Beheshti University, 16(2), 107-132.
Shamsabadi, F., Mirzaian, B., & Abbasi, G. (2024). Comparison of the Effectiveness of Attachment-Based Play Therapy and Cognitive-Behavioral Therapy on Emotional Regulation and Quality of Life in Children with Separation Anxiety Disorder. KMAN Counseling & Psychology Nexus, 2(2), 220-229. https://journals.kmanpub.com/index.php/psychnexus/article/view/3488
Shamshiri, M., Amiri, S., & Farrahi, A. (2025). Comparing the Effectiveness of Cognitive-Behavioral Play Therapy and Computerized Cognitive Rehabilitation on Executive Functions in Students with Dyslexia. Journal of Learning Disabilities, 14(2), 45-62.
Ttofa, J. (2026). The Effects of Jungian Sandplay Therapy on the Psychological Health of Children and Adolescents: A Systematic Review of Quantitative Studies. Counselling and Psychotherapy Research, 26(2). https://doi.org/10.1002/capr.70163
Turner, C. A. (2023). Effects of Parent-Child Sandplay Therapy for Preschool Children with ASD. Research in Developmental Disabilities, 135, 104678.
Vosoughi Kalantari, A., Marashian, F. S., Dasht Bozorgi, Z., & Hafezi, F. (2025). Effectiveness of Cognitive-Behavioral Play Therapy on Behavioral Adjustment and Problem-Solving Skills in Students with Dyslexia. International Journal of School Health, 12(1), 53-62.
Wiersma, J. K., Freedle, L. R., McRoberts, R., & Solberg, K. B. (2022). A Meta-Analysis of Sandplay Therapy Treatment Outcomes. International Journal of Play Therapy, 31(4), 197-215. https://doi.org/10.1037/pla0000180
Yuxi, R., Shuqi, J., Cong, L., Li, S., & Yueyu, L. (2024). A Systematic Review of the Effect of Sandplay Therapy on Social Communication Deficits in Children With Autism Spectrum Disorder. Frontiers in Pediatrics, 12. https://doi.org/10.3389/fped.2024.1454710
Zelcek, B., & Pouya, S. (2024). Investigation of the Effect of the Sandplay Therapy in the Open Area to Improve the Social Behaviour of Children With Autism Spectrum Disorder. Support for Learning, 39(3), 149-164. https://doi.org/10.1111/1467-9604.12486
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Pegah Nafariyeh (Author); Ameneh Moazedian ; Mohammadagha Delavarpour, Shahab Moradi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
