مدل ساختاری ارتباط بین دلبستگی ناایمن و رفتارخودجرحی در نوجوانان با رگه های اختلال شخصیت مرزی: نقش میانجی فقدان لذت جویی و راهبردهای منفی کنترل فکر

چکیده

مقدمه و هدف: رفتار خودآسیب‌رسان در میان نوجوانان دارای صفات شخصیت مرزی شایع است و دلبستگی ناایمن می‌تواند از طریق سازوکارهای روان‌شناختی مانند نالذتی و راهبردهای منفی کنترل افکار در شکل‌گیری آن نقش داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی مدل ساختاری ارتباط بین دلبستگی ناایمن و رفتار خودجرحی در نوجوانان با رگه های اختلال شخصیت مرزی با نقش میانجی فقدان لذت جویی و راهبردهای منفی کنترل فکر انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش در قالب یک مطالعه توصیفی ـ همبستگی اجرا شد. جامعه آماری شامل تمامی نوجوانان مشغول به تحصیل در مدارس شهرهای خوی و چایپاره در سال 1404 بود. نمونه آماری این پژوهش شامل ۳۸۰ نفر از دانش‌آموزان دارای سابقه رفتار خودجرحی بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل آزمون بالینی چندمحوری میلون-3 (MCMI-III)، پرسشنامه رفتارهای خودجرحی (SHI)، مقیاس سبک های دلبستگی (ASS)، مقیاس فقدان لذت جویی (SHAPS) و مقیاس کنترل فکر (TCQ) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ انجام گرفت.

یافته‌ها: تحلیل داده ها نشان داد که اثر مستقیم دلبستگی ناایمن بر رفتار خودآسیبی معنادار نبود. با این حال، اثر مستقیم دلبستگی ناایمن بر فقدان لذت‌جویی (299/0β=) و راهبردهای منفی کنترل فکر (373/0β=) و نیز اثر مستقیم فقدان لذت‌جویی (338/0β=)و راهبردهای منفی کنترل فکر (333/0β=) بر رفتار خودآسیبی معنادار بود. همچنین اثر غیرمستقیم دلبستگی ناایمن بر رفتار خودآسیبی از طریق فقدان لذت‌جویی (105/0β=) و راهبردهای منفی کنترل فکر (135/0β=) معنادار به‌دست آمد.

نتیجه‌گیری: با توجه به یافته ها می توان مطرح ساخت دلبستگی ناایمن به‌طور غیرمستقیم و از طریق افزایش فقدان لذت‌جویی و راهبردهای منفی کنترل فکر با رفتار خودآسیبی در نوجوانان مرتبط است.