روابط ساختاری تجارب آسیب‌زای اولیه و سبک‌های والدگری ناکارآمد با اضطراب بیماری با میانجی‌گری مکانیسم‌های دفاعی رشدنایافته
کلمات کلیدی:
اضطراب بیماری؛ تجارب آسیب‌زای اولیه؛ سبک‌های والدگری ناکارآمد؛ مکانیسم‌های دفاعی رشدنایافتهچکیده
مقدمه و هدف: اضطراب بیماری می‌تواند تحت تأثیر تجارب تحولی نامطلوب، الگوهای ناکارآمد والدگری و شیوه‌های ناسازگارانه مقابله با هیجان‌ها شکل گیرد و تداوم یابد. پژوهش حاضر با هدف تعیین روابط ساختاری تجارب آسیب‌زای اولیه و سبک‌های والدگری ناکارآمد با اضطراب بیماری با میانجی‌گری مکانیسم‌های دفاعی رشدنایافته انجام شد.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش گردآوری داده‌ها، توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل 24,000 دانشجوی دانشگاه تبریز در سال تحصیلی 2025–2026 بود که از میان آنان 450 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه اضطراب بیماری ایوانز، پرسشنامه ترومای کودکی برنشتاین و همکاران و پرسشنامه سبک‌های دفاعی اندروز و همکاران گردآوری شد. برای آزمون مدل نظری از مدل‌یابی معادلات ساختاری و روش بوت‌استرپ استفاده شد و تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS و AMOS انجام گرفت.
یافته‌ها: مدل ساختاری از برازش مطلوبی برخوردار بود (RMSEA=0.02، χ²/df=2.02، GFI=0.95، CFI=0.94، NFI=0.94، IFI=0.95 و TLI=0.95). تجارب آسیب‌زای کودکی (β=0.25، t=3.24، p=0.001)، والدگری ناکارآمد (β=0.26، t=3.44، p=0.001) و دفاع‌های رشدنایافته (β=0.41، t=6.43، p=0.001) اثر مستقیم مثبت و معناداری بر اضطراب بیماری داشتند. همچنین، تجارب آسیب‌زای کودکی (β=0.38، t=5.80، p=0.001) و والدگری ناکارآمد (β=0.35، t=5.21، p=0.001) به‌طور مثبت و معناداری دفاع‌های رشدنایافته را پیش‌بینی کردند. اثر غیرمستقیم تجارب آسیب‌زای کودکی بر اضطراب بیماری از طریق دفاع‌های رشدنایافته معنادار بود (β=0.16، t=2.98، p=0.001)؛ اثر غیرمستقیم والدگری ناکارآمد نیز از همین مسیر معنادار به‌دست آمد (β=0.14، t=2.70، p=0.001).
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد دفاع‌های رشدنایافته یکی از سازوکارهای روان‌شناختی مهم در انتقال اثر تجارب آسیب‌زای کودکی و والدگری ناکارآمد به اضطراب بیماری هستند. بنابراین، توجه همزمان به تجارب اولیه زندگی، کیفیت والدگری و اصلاح الگوهای دفاعی ناسازگارانه می‌تواند در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی برای کاهش اضطراب بیماری سودمند باشد.
دانلودها
مراجع
Amarneh, D., Cotton, M., & Mallin, E. (2026). Parental threats and anxiety severity in trauma-exposed adolescents: The role of anxiety sensitivity. Journal of Child & Adolescent Trauma, 1-12. https://doi.org/10.1007/s40653-026-00938-8
American Psychiatric, A. (2022). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Text Revision: DSM-5-TR. American Psychiatric Association. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787
Aryapouran, S., & Abbasi, M. (2020). Comparison of symptoms of anxiety disorders, emotional expression, and social acceptance in children with experiences of parental divorce and parental death with normal children. Family Research, 16(62), 259-283. https://sid.ir/paper/382704/fa
Cloitre, M., Khan, C., Mackintosh, M. A., Garvert, D. W., Henn-Haase, C. M., Falvey, E. C., & Saito, J. (2019). Emotion regulation mediates the relationship between ACES and physical and mental health. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 11(1), 82-89. https://doi.org/10.1037/tra0000374
de Roten, Y., Djillali, S., Crettaz von Roten, F., Despland, J. N., & Ambresin, G. (2021). Defense Mechanisms and Treatment Response in Depressed Inpatients. Frontiers in psychology, 12, 633939. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.633939
Fang, S., Chung, M. C., & Wang, Y. (2020). The impact of past trauma on psychological distress: The roles of defense mechanisms and alexithymia. Frontiers in psychology, 11, 992. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.00992
French, J. H., & Hameed, S. (2023). Illness anxiety disorder. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554399/
Ghasemi, K., & Elahi, T. (2019). The relationship between early maladaptive schemas and illness anxiety: The mediating role of experiential avoidance. Research in Psychological Health, 13(3), 47-55. https://doi.org/10.52547/rph.13.3.47
Hashemi Nosratabad, T., Mahmoud Aliloo, M., & Yousefi Kalehkhaneh, Z. (2023). The role of childhood traumatic experiences, attachment style, and metacognitive beliefs in predicting symptoms of illness anxiety disorder among University of Tabriz students: A cross-sectional study. Health Image, 14(2), 209-221. https://sid.ir/paper/1071295/fa
Hatamian, P., Kazemi Rezaei, S. V., Kazemi Rezaei, S. A., & Shams, S. (2021). Comparative of irrational beliefs and diseases anxiety disorders in women with systemic lupus erythematous and healthy women. Rooyesh, 10(9), 57-66. http://frooyesh.ir/article-1-2867-fa.html
Janiri, D., Sani, G., Piras, F., & Spalletta, G. (2020). Introduction on childhood trauma in mental disorders: A comprehensive approach. In Childhood Trauma in Mental Disorders: A Comprehensive Approach (pp. 3-7). https://doi.org/10.1007/978-3-030-49414-8_1
Kashanaki, H., Ghorbani, N., & Hatami, J. (2019). Studying the effect of feeling suppression and psychological and physical symptoms according to integrative self-knowledge, mindfulness, self-compassion, social desirability and self-control. Applied Psychological Research Quarterly, 7(3), 55-70. https://doi.org/10.22059/japr.2016.61151
Kikas, K., Werner-Seidler, A., Upton, E., & Newby, J. (2024). Illness anxiety disorder: A review of the current research and future directions. Current psychiatry reports, 26(7), 331-339. https://doi.org/10.1007/s11920-024-01507-2
Kim, J. S., Jin, M. J., Jung, W., Hahn, S. W., & Lee, S. H. (2017). Rumination as a mediator between childhood trauma and adulthood depression/anxiety in non-clinical participants. Frontiers in psychology, 8. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01597
Klinger-König, J., Erhardt, A., Streit, F., Völker, M. P., Schulze, M. B., Keil, T., Fricke, J., Castell, S., Klett-Tammen, C. J., Pischon, T., Karch, A., Teismann, H., Michels, K. B., Greiser, K. H., Becher, H., Karrasch, S., Ahrens, W., Meinke-Franze, C., Schipf, S., . . . Grabe, H. J. (2024). Childhood Trauma and Somatic and Mental Illness in Adulthood: Findings of the NAKO Health Study. Deutsches Ärzteblatt International, 121(1), 1-8. https://doi.org/10.3238/arztebl.m2023.0225
Li, Y. R., Bailey, R., & Lee, W. L. (2025). Exploring the mediating role of metacognitions in the link between somatosensory amplification and health anxiety among college students. Mental Health and Social Inclusion, 29(5), 560-570. https://doi.org/10.1108/MHSI-01-2025-0013
MacDonald, S. E., Becker, C. R., & MacNamara, A. (2025). Amygdala-insula response to neutral stimuli and the prospective prediction of anxiety sensitivity. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 139, 111384. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2025.111384
Malone, J. C., Cohen, S., Liu, S. R., Vaillant, G. E., & Waldinger, R. J. (2017). Adaptive midlife defense mechanisms and late-life health. Personality and individual differences, 55(2), 85-89. https://doi.org/10.1016/j.paid.2013.01.025
Musella, K. E., DiFonte, M. C., Michela, R., Stamates, A., & Flannery-Schroeder, E. (2024). Emotion regulation as a mediator in the relationship between childhood maltreatment and symptoms of social anxiety among college students. Journal of American College Health, 73(6), 2643-2650. https://doi.org/10.1080/07448481.2024.2325926
Nevarez, M. D., Morrill, M. I., & Waldinger, R. J. (2018). Thriving in midlife: The roles of childhood nurturance and adult defense mechanisms. Journal of research in personality, 74, 35-41. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2018.01.002
Sharma, P., Sen, M. S., Sinha, U. K., & Kumar, D. (2024). Childhood trauma, emotional regulation, alexithymia, and psychological symptoms among adolescents: A mediational analysis. Indian Journal of Psychological Medicine, 48(2), 140-147. https://doi.org/10.1177/02537176241258251
Shirkhani, M., Aghamohammadian Sharbaf, H., & Moeenizadeh, M. (2022). Predicting the Severity of Obsessive-Compulsive Symptoms Based on Traumatic Childhood Experiences: The Mediating Role of Shame. Rooyesh, 11(4), 39-48. http://frooyesh.ir/article-1-3611-fa.html
Tanner, M. A., & Francis, S. E. (2025). Protective factors for adverse childhood experiences: The role of emotion regulation and attachment. Journal of Child and Family Studies, 34(1), 25-40. https://doi.org/10.1007/s10826-024-02989-7
Thorgaard, M. V., Frostholm, L., & Rask, C. U. (2018). Childhood and family factors in the development of health anxiety: A systematic review. Children's Health Care, 47(2), 198-238. https://doi.org/10.1080/02739615.2017.1318390
Widom, C. S., Czaja, S. J., Kozakowski, S. S., & Chauhan, P. (2018). Does adult attachment style mediate the relationship between childhood maltreatment and mental and physical health outcomes? Child abuse & neglect, 76, 533-545. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2017.05.002
Ye, Z. Y., Han, Z. Y., & Zhong, B. L. (2025). Family functioning and anxiety in children: A narrative review. Translational Pediatrics, 14(9), 2311-2320. https://doi.org/10.21037/tp-2025-324
Zhang, H., Zhu, X., Zhang, H., Xie, X., Wei, E., & Huang, W. (2025). The relationship between childhood trauma and social anxiety in college students: The mediating role of evaluation fear. BMC psychiatry, 25(1), 280. https://doi.org/10.1186/s12888-025-06668-9
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Touraj Hashemi; Majid Mahmoud Aliloo, Naimeh Mashinchi Abbasi, Mahdieh Maleki Sedghi (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
