نقش تعدیل‌گر خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین خودکارآمدی و استرس تحصیلی در دانشجویان دختر

چکیده

مقدمه و هدف: استرس تحصیلی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده سلامت روان و عملکرد دانشجویان است و خودکارآمدی تحصیلی از منابع محافظتی شناخته‌شده در برابر آن به شمار می‌رود؛ با این حال، شرایطی که شدت این رابطه را تعیین می‌کنند کمتر بررسی شده‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعدیل‌گر خودتنظیمی هیجانی در رابطه بین خودکارآمدی تحصیلی و استرس تحصیلی در دانشجویان دختر انجام شد. روش: پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی (مقطعی) بود. جامعه آماری شامل ۲۸۶۳ دانشجوی دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایلام در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که ۳۴۰ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با پرسشنامه خودکارآمدی تحصیلی مورگان-جینکز، پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و مقیاس استرس تحصیلی ادراک‌شده زاژاکووا گردآوری و با ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون سلسله‌مراتبی تعدیلی در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۴ تحلیل شد. یافته‌ها: خودکارآمدی تحصیلی (r = ۰/۵۴-) و خودتنظیمی هیجانی (r = ۰/۴۷-) رابطه منفی و معناداری با استرس تحصیلی داشتند (p < ۰/۰۱). اثر تعاملی خودکارآمدی × خودتنظیمی هیجانی معنادار بود (β = ۰/۳۴-، p < ۰/۰۰۱) و واریانس افزوده بر اثرهای اصلی تبیین کرد. تحلیل شیب‌های ساده نشان داد رابطه منفی خودکارآمدی با استرس تحصیلی در سطوح بالای خودتنظیمی هیجانی قوی‌تر از سطوح پایین آن است. نتیجه‌گیری: اثر محافظتی خودکارآمدی در برابر استرس تحصیلی تا حد زیادی به توانمندی دانشجو در تنظیم هیجان وابسته است؛ از این رو، برنامه‌های مشاوره دانشگاهی بهتر است تقویت باورهای خودکارآمدی را با آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان تلفیق کنند.