تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی برای کودکان مبتلا به سرطان
کلمات کلیدی:
اعتباریابی, بسته مداخلهای, توانبخشی شناختی, روایی محتوا, سرطان کودکان, کارکردهای اجراییچکیده
مقدمه و هدف: پیشرفت در درمانهای ضدسرطان بقای بیماران را افزایش داده است، اما بروز اختلالات شناختی مرتبط با سرطان (CRCI) یا «مه مغزی» کارکردهای اجرایی و یادگیری کودکان را مختل میسازد. با توجه به خلأ ابزارهای مداخلهای ساختاریافته و متناسبسازیشده، هدف پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی برای کودکان مبتلا به سرطان بود.
روششناسی: پژوهش حاضر یک مطالعه تدوین و اعتباریابی مداخله بر پایه اصول روانسنجی کیفی و کمی بود. با بررسی گایدلاینهای بالینی و منابع عصبشناختی، محورهای چهارگانه مداخله (توجه متمرکز و پایدار، حافظه فعال، انعطافپذیری شناختی و سرعت پردازش اطلاعات) تعیین و بسته مداخله در قالب ۱۲ جلسه طراحی شد. روایی صوری و کیفی محتوا با نظرخواهی از پنل متخصصان (۱۰ =N؛ شامل روانشناسان تربیتی، متخصصان علوم شناختی و انکولوژیستهای کودکان) ارزیابی و اصلاحات لازم اعمال گردید. روایی محتوایی کمی نیز از طریق محاسبه نسبت روایی محتوا (CVR) بر اساس روش لاوشه و شاخص روایی محتوا (CVI) بر پایه پروتکل والتز و باسل با روششناسی پالیت و بک سنجیده شد.
یافتهها: ارزیابی کیفی پنل متخصصان منجر به اصلاحاتی نظیر کاهش زمان جلسات به ۳۰ دقیقه، گنجاندن فواصل استراحت، تعدیل بار شناختی، سادهسازی تکالیف انعطافپذیری و تدوین راهنمای والدینی گردید. در بخش ارزیابی کمی، ضریب CVR تمامی جلسات در بازه 80/0 تا 00/1 قرار گرفت و میانگین کل بسته به 90/0 رسید که فراتر از ملاک بحرانی لاوشه (62/0) بود. همچنین شاخص روایی محتوای گویهها (I-CVI) برای جلسات بین 87/0 تا 97/0 و میانگین کل مقیاس (S-CVI/Ave) برابر با 92/0 به دست آمد که بالاتر از آستانه استاندارد پالیت و بک (78/0 برای گویهها و 90/0 برای کل مقیاس) است.
نتیجهگیری: یافتهها نشان داد که بسته ۱۲ جلسهای توانبخشی شناختی تدوینشده از روایی صوری مطلوب و اعتبار محتوایی ممتاز برخوردار است. این بسته با دارا بودن ساختار متناسب با ویژگیهای زیستی و روانی بیماران، میتواند بهعنوان یک پروتکل مداخلهای استاندارد و مکمل در مراکز بالینی، درمانی و انکولوژی اطفال جهت جبران نقصهای عصبشناختی، بهبود کارکردهای اجرایی و تسهیل سازگاری رفتاری کودکان مبتلا به سرطان مورد استفاده قرار گیرد.
دانلودها
دانلودها
گاهشمار انتشار
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 زهره آسودگی (نویسنده); فاطمه نظری; همام مؤیدفر (نویسنده)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.