تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی برای کودکان مبتلا به سرطان

نویسندگان

  • زهره آسودگی دانشجوی دکتری ، گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0007-9700-7901
  • فاطمه نظری گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران https://orcid.org/0009-0006-9535-1840
  • همام مؤیدفر گروه روان‌شناسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-3585-7616

کلمات کلیدی:

اعتباریابی, بسته مداخله‌ای, توانبخشی شناختی, روایی محتوا, سرطان کودکان, کارکردهای اجرایی

چکیده

مقدمه و هدف: پیشرفت در درمان‌های ضدسرطان بقای بیماران را افزایش داده است، اما بروز اختلالات شناختی مرتبط با سرطان (CRCI) یا «مه مغزی» کارکردهای اجرایی و یادگیری کودکان را مختل می‌سازد. با توجه به خلأ ابزارهای مداخله‌ای ساختاریافته و متناسب‌سازی‌شده، هدف پژوهش حاضر تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی برای کودکان مبتلا به سرطان بود.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر یک مطالعه تدوین و اعتباریابی مداخله بر پایه اصول روان‌سنجی کیفی و کمی بود. با بررسی گایدلاین‌های بالینی و منابع عصب‌شناختی، محورهای چهارگانه مداخله (توجه متمرکز و پایدار، حافظه فعال، انعطاف‌پذیری شناختی و سرعت پردازش اطلاعات) تعیین و بسته مداخله در قالب ۱۲ جلسه طراحی شد. روایی صوری و کیفی محتوا با نظرخواهی از پنل متخصصان (۱۰ =N؛ شامل روان‌شناسان تربیتی، متخصصان علوم شناختی و انکولوژیست‌های کودکان) ارزیابی و اصلاحات لازم اعمال گردید. روایی محتوایی کمی نیز از طریق محاسبه نسبت روایی محتوا (CVR) بر اساس روش لاوشه و شاخص روایی محتوا (CVI) بر پایه پروتکل والتز و باسل با روش‌شناسی پالیت و بک سنجیده شد.

یافته‌ها: ارزیابی کیفی پنل متخصصان منجر به اصلاحاتی نظیر کاهش زمان جلسات به ۳۰ دقیقه، گنجاندن فواصل استراحت، تعدیل بار شناختی، ساده‌سازی تکالیف انعطاف‌پذیری و تدوین راهنمای والدینی گردید. در بخش ارزیابی کمی، ضریب CVR تمامی جلسات در بازه 80/0 تا 00/1 قرار گرفت و میانگین کل بسته به 90/0 رسید که فراتر از ملاک بحرانی لاوشه (62/0) بود. همچنین شاخص روایی محتوای گویه‌ها (I-CVI) برای جلسات بین 87/0 تا 97/0 و میانگین کل مقیاس (S-CVI/Ave) برابر با 92/0 به دست آمد که بالاتر از آستانه استاندارد پالیت و بک (78/0 برای گویه‌ها و 90/0 برای کل مقیاس) است.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که بسته ۱۲ جلسه‌ای توانبخشی شناختی تدوین‌شده از روایی صوری مطلوب و اعتبار محتوایی ممتاز برخوردار است. این بسته با دارا بودن ساختار متناسب با ویژگی‌های زیستی و روانی بیماران، می‌تواند به‌عنوان یک پروتکل مداخله‌ای استاندارد و مکمل در مراکز بالینی، درمانی و انکولوژی اطفال جهت جبران نقص‌های عصب‌شناختی، بهبود کارکردهای اجرایی و تسهیل سازگاری رفتاری کودکان مبتلا به سرطان مورد استفاده قرار گیرد.

 

 

 

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

دانلودها

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده

شماره

نوع مقاله

مقالات

نحوه استناد به مقاله

آسودگی ز., نظری ف., & مؤیدفر ه. . (2026). تدوین و اعتباریابی بسته توانبخشی شناختی برای کودکان مبتلا به سرطان. روان‌شناسی انگیزش، رفتار و سلامت. https://jpmbh.com/index.php/jpmbh/article/view/520