تحلیل تطبیقی مفهوم سلامت روان از منظر قرآن کریم و روان‌شناسی انسان‌گرا

چکیده

مقدمه و هدف: سلامت روان یکی از اساسی‌ترین ابعاد وجود انسان است که هم در قرآن کریم و هم در روان‌شناسی انسان‌گرا مورد بررسی قرار گرفته است. بنابراین، هدف این مطالعه تحلیل تطبیقی مفهوم سلامت روان از منظر قرآن کریم و روان‌شناسی انسان‌گرا بود.

روش‌شناسی: این مطالعه توصیفی از نوع کیفی بود. جامعه پژوهش حاضر همه اسناد مرتبط با قرآن کریم و روان‌شناسی انسان‌گرا بودند که سلامت روان را مورد بررسی قرار دادند. در این مطالعه، نمونه با جامعه برابر و همه اسناد یافت‌شده با روش نمونه‌گیری سرشماری به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. داده‌ها با روش یادداشت‌بردازی از اسناد گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج این مطالعه نشان داد که مضمون‌های سلامت روان از منظر قرآن کریم شامل ایمان به خدا و هدفمندی در زندگی، یاد خدا، تقوا، صبر و تحمل در برابر مشکل‌ها، توکل به خدا، قبول قضای الهی، مودت و رحمت، احترام به خویشتن، عدالت و انصاف، اعتقاد به معاد و توبه و استغفار و از منظر روان‌شناسی انسان‌گرا شامل خودآگاهی، پذیرش خود، خودشکوفایی، تحقق پتانسیل‌های فردی، روابط انسانی مثبت، حمایت اجتماعی، جستجوی معنا و هدف در زندگی، احساس مسئولیت و آزادی انتخاب بود. وجه اشتراک دو منظر در شکوفایی انسان و دستیابی به آرامش درونی است و هر دو معتقدند که سلامت روانی مستلزم توجه به بعد درونی و عمیق انسان می‌باشد. در مقابل، تفاوت اساسی این دو منظر در این است که قرآن کریم تحقق سلامت روان را در چارچوب جهان‌بینی توحیدی و هماهنگی با اراده خدا می‌بیند، اما روان‌شناسی انسان‌گرا بر استقلال انسان و تحقق خویشتن فارغ از وابستگی به عوامل ماوراءالطبیعه تاکید دارد.

نتیجه‌گیری: قرآن کریم و روان‌شناسی انسان‌گرا ضمن داشتن شباهت‌هایی درباره سلامت روان، با یکدیگر دارای تفاوت‌های اساسی هستند. سلامت روان از منظر قرآن کریم در پیوند با خدا، فراتر از انسان و معنویت دینی معنا تحقق می‌یابد، اما سلامت روان از منظر روان‌شناسی انسان‌گرا در شکوفایی توانمندی‌های انسانی و معنویت غیردینی محقق می‌شود.