نقش اضطراب سالمتی و توانایی تحمل ابهام در ادراک بیماری با توجه به نقش میانجی کمال‌گرایی در سالمندان

چکیده

مقدمه و هدف: سالمندی با تغییرات جسمانی و روان‌شناختی گسترده‌ای همراه است که می‌تواند ادراک افراد از بیماری و وضعیت سلامت خود را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش اضطراب سالمتی و توانایی تحمل ابهام در ادراک بیماری با توجه به نقش میانجی کمال‌گرایی در سالمندان انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل سالمندان مراجعه‌کننده به کلینیک‌های پزشکی شهر ارومیه بود که از میان آنان 200 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب سالمتی سالکوسیس و وارویک، پرسشنامه ادراک بیماری، پرسشنامه کمال‌گرایی هیل و همکاران، و مقیاس تحمل ابهام مک‌لین بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Smart PLS تحلیل شدند و جهت آزمون روابط مستقیم و غیرمستقیم از روش بوت‌استرپ استفاده شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد اضطراب سالمتی اثر مستقیم و معناداری بر ادراک بیماری داشت (β=0.836, p<0.001). همچنین اضطراب سالمتی بر کمال‌گرایی اثر مستقیم و معنادار داشت (β=0.296, p=0.020) و کمال‌گرایی نیز ادراک بیماری را به‌طور معناداری پیش‌بینی کرد (β=0.264, p<0.001). اثر غیرمستقیم اضطراب سالمتی بر ادراک بیماری از طریق کمال‌گرایی نیز معنادار بود (β=0.151, p=0.045). اگرچه تحمل ابهام اثر مستقیم معناداری بر ادراک بیماری و کمال‌گرایی نداشت، اما اثر غیرمستقیم آن بر ادراک بیماری از طریق کمال‌گرایی معنادار گزارش شد (β=0.110, p=0.049). شاخص‌های برازش مدل از جمله SRMR=0.068 و NFI=0.963 نیز برازش مطلوب مدل را تأیید کردند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان دادند که اضطراب سالمتی و کمال‌گرایی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر ادراک بیماری در سالمندان هستند و کمال‌گرایی می‌تواند نقش میانجی مؤثری در رابطه میان اضطراب سالمتی و ادراک بیماری ایفا کند. این نتایج بر اهمیت توجه به متغیرهای روان‌شناختی در طراحی مداخلات درمانی و ارتقای سلامت روان سالمندان تأکید دارد و نشان می‌دهد آموزش مهارت‌های مقابله‌ای و افزایش تحمل ابهام می‌تواند در کاهش نگرانی‌های مرتبط با بیماری مؤثر باشد.