طراحی الگوی پیشگیرانه تعارض زناشویی بر مبنای عملکرد زوج‌های نامتعارض در بستر تعارض با خانواده اصلی و خانواده همسر

چکیده

مقدمه و هدف: تعارض با خانواده اصلی و خانواده همسر از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده کیفیت و پایداری روابط زناشویی محسوب می‌شود، با این حال برخی زوج‌ها علی‌رغم مواجهه با این چالش‌ها، سطح پایینی از تعارض زناشویی را تجربه می‌کنند. هدف پژوهش حاضر طراحی یک الگوی پیشگیرانه تعارض زناشویی بر اساس تجربه‌ها و عملکرد زوج‌های نامتعارضی بود که در بستر تعارض با خانواده‌های خود یا خانواده همسر، توانسته‌اند رابطه زناشویی سالم و پایدار خود را حفظ کنند.

روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد استراوس و کوربین انجام شد. جامعه پژوهش شامل زوج‌های نامتعارض شهر شیراز و مشاوران متخصص حوزه خانواده در سال‌های 1403 تا 1404 بود. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و گلوله‌برفی انجام شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع 18 نفر شامل 14 نفر از زوجین و 4 مشاور در مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته شرکت کردند. داده‌ها از طریق کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند.

یافته‌ها: تحلیل داده‌ها منجر به استخراج هفت مؤلفه اصلی شامل مهارت‌های ارتباطی مؤثر، مدیریت هیجانی و شناختی، ارزش‌های اخلاقی و معنوی، انعطاف‌پذیری و سازگاری، حمایت و همبستگی زناشویی، مرزبندی سالم با خانواده‌ها و انتخاب آگاهانه و پختگی شد. این مؤلفه‌ها از طریق 14 زیرمؤلفه و مجموعه‌ای از کدهای اولیه شکل گرفتند و در قالب یک الگوی مفهومی یکپارچه سازمان‌دهی شدند. یافته‌ها نشان دادند که وجود این عوامل می‌تواند از انتقال تعارض‌های ناشی از خانواده‌ها به رابطه زوجی جلوگیری کرده و زمینه حفظ انسجام، رضایت و ثبات زناشویی را فراهم سازد.

نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد که پیشگیری از تعارض زناشویی در بستر تعارض‌های خانوادگی بیش از آنکه به حذف عوامل تنش‌زا وابسته باشد، به برخورداری زوجین از مهارت‌های ارتباطی، تنظیم هیجانی، مرزبندی سالم و ارزش‌های اخلاقی و معنوی وابسته است. الگوی استخراج‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی برای طراحی برنامه‌های آموزشی پیش از ازدواج، مشاوره خانواده و مداخلات پیشگیرانه مورد استفاده قرار گیرد.