مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌مدار و درمان پذیرش و تعهد بر احساس طردشدگی، پذیرش اجتماعی و تنظیم هیجانی زنان مطلقه شهر تهران

چکیده

مقدمه و هدف: هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌مدار و درمان پذیرش و تعهد بر احساس طردشدگی، پذیرش اجتماعی و تنظیم هیجانی زنان مطلقه شهر تهران بود.

روش‌شناسی: این پژوهش به‌صورت نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه و با حضور دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل زنان مطلقه مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران بود که 60 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه درمان هیجان‌مدار، درمان پذیرش و تعهد و کنترل گمارده شدند. مداخلات در قالب 10 جلسه گروهی 90 دقیقه‌ای اجرا گردید. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد احساس طردشدگی اجتماعی، پذیرش اجتماعی و تنظیم هیجان در سه مرحله جمع‌آوری و با تحلیل واریانس چندمتغیره با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-23 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد اثر زمان، گروه و تعامل زمان × گروه بر متغیرهای پژوهش معنادار بود (p<0.001). هر دو مداخله موجب کاهش معنادار احساس طردشدگی و افزایش پذیرش اجتماعی و تنظیم هیجانی نسبت به گروه کنترل شدند و این اثرات در مرحله پیگیری پایدار بود. همچنین درمان هیجان‌مدار در کاهش طردشدگی و افزایش پذیرش اجتماعی اثربخشی بیشتری نسبت به درمان پذیرش و تعهد داشت، در حالی که درمان پذیرش و تعهد در بهبود تنظیم هیجانی مؤثرتر بود.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد هر دو رویکرد درمانی مداخلاتی مؤثر و پایدار برای بهبود پیامدهای روان‌شناختی زنان مطلقه هستند، اما تفاوت در الگوی اثربخشی آن‌ها بیانگر ضرورت انتخاب هدفمند درمان متناسب با نوع مشکل روان‌شناختی مراجعان است.