مقایسه اثربخشی مداخله روانشناسی مثبت‌نگر و درمان وجودی بر معنای زندگی در زوجین متعارض

چکیده

مقدمه و هدف: تعارض‌های زناشویی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده سلامت روان خانواده محسوب می‌شوند و می‌توانند احساس معنا و هدفمندی در زندگی مشترک را کاهش دهند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی مداخله روانشناسی مثبت‌نگر و درمان وجودی بر معنای زندگی در زوجین متعارض انجام شد.

روش‌شناسی: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه زوجین متعارض مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی منطقه 2 شهر تهران در سال 1404 بود. پس از غربالگری اولیه، 36 زوج به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش اول تحت مداخله روانشناسی مثبت‌نگر و گروه آزمایش دوم تحت درمان وجودی قرار گرفتند و گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تعارض زناشویی براتی و ثنایی و پرسشنامه معنای زندگی استگر و همکاران بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد که هر دو مداخله در مقایسه با گروه گواه موجب افزایش معنادار حضور معنا و جستجوی معنا در زوجین شدند (0005/0>P). همچنین اثر تعامل زمان و گروه برای هر دو مؤلفه معنای زندگی معنادار بود. نتایج آزمون بونفرونی نشان داد که درمان وجودی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری نسبت به روانشناسی مثبت‌نگر اثربخشی بیشتری بر حضور معنا و جستجوی معنا داشته است و این اثر از پایداری بالاتری برخوردار بوده است.

نتیجه‌گیری: هر دو رویکرد روانشناسی مثبت‌نگر و درمان وجودی در ارتقای معنای زندگی زوجین متعارض مؤثر بودند، اما درمان وجودی به دلیل تمرکز بر مسئولیت‌پذیری، خودآگاهی و بازسازی معنای عمیق زندگی، اثربخشی پایدارتر و عمیق‌تری نشان داد. بنابراین، استفاده از مداخلات وجودی می‌تواند گزینه‌ای مؤثر برای بهبود کیفیت روابط و کاهش تعارضات زناشویی باشد.