مدلیابی معادلات ساختاری پیش‌بینی تحمل پریشانی بر اساس هوش معنوی با نقش واسطه‌ای راهبردهای مقابله‌ای در دانشجویان

چکیده

مقدمه و هدف: تحمل پریشانی یکی از سازه‌های مهم در سلامت روان دانشجویان است که نقش اساسی در مدیریت هیجان‌های منفی، سازگاری با فشارهای تحصیلی و حفظ عملکرد روان‌شناختی ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری پیش‌بینی تحمل پریشانی بر اساس هوش معنوی با نقش واسطه‌ای راهبردهای مقابله‌ای در دانشجویان انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه‌های شهر قم در سال 1404 بود که از میان آنان 300 نفر به شیوه نمونه‌گیری در دسترس و داوطلبانه انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس تحمل پریشانی سیمونز و گاهر، پرسشنامه هوش معنوی عبدالله‌زاده و فرم کوتاه پرسشنامه مقابله با موقعیت‌های استرس‌زا گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون، مدل‌یابی معادلات ساختاری و روش بوت‌استرپ استفاده شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد هوش معنوی اثر مستقیم مثبت و معناداری بر تحمل پریشانی (β=0.31) دارد. همچنین راهبرد مقابله‌ای مسئله‌مدار دارای اثر مستقیم مثبت و معنادار بر تحمل پریشانی (β=0.22) بود. در مقابل، راهبردهای مقابله‌ای هیجان‌مدار (β=-0.43) و اجتنابی (β=-0.26) اثر مستقیم منفی و معناداری بر تحمل پریشانی داشتند. نتایج بوت‌استرپ و شاخص VAF نشان داد که راهبرد مقابله‌ای هیجان‌مدار دارای نقش واسطه‌ای جزئی و معنادار در رابطه بین هوش معنوی و تحمل پریشانی است (VAF=0.249)، در حالی که نقش واسطه‌ای راهبردهای مسئله‌مدار و اجتنابی تأیید نشد. شاخص‌های برازش مدل نیز حاکی از برازش مطلوب مدل مفهومی با داده‌ها بودند (CFI=0.940، RMSEA=0.066، GFI=0.931). مدل پژوهش توانست 39 درصد از واریانس تحمل پریشانی را تبیین کند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان دادند که هوش معنوی به‌عنوان یک منبع روان‌شناختی مهم می‌تواند به طور مستقیم و غیرمستقیم از طریق کاهش استفاده از راهبردهای هیجان‌مدار ناکارآمد، تحمل پریشانی دانشجویان را افزایش دهد. بنابراین، طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر ارتقای هوش معنوی و آموزش راهبردهای مقابله‌ای سازگارانه می‌تواند نقش مؤثری در بهبود سلامت روان و افزایش ظرفیت تحمل پریشانی دانشجویان داشته باشد.