اثربخشی فرزندپروری مبتنی بر برنامه فرزندپروری نوین جنگل بر تعاملات والد-فرزندی، اقتدار والدگری و مهارت حل مسئله دانش‌آموزان دارای فزون‌کنشی/بیش‌فعالی

چکیده

مقدمه و هدف: اختلال فزون‌کنشی/بیش‌فعالی از شایع‌ترین اختلالات عصب‌رشدی دوران کودکی است که علاوه بر مشکلات توجه و تکانشگری، بر کیفیت تعاملات خانوادگی، شیوه‌های والدگری و مهارت‌های شناختی و اجتماعی کودکان تأثیر منفی می‌گذارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش فرزندپروری مبتنی بر برنامه نوین جنگل بر تعامل والد-فرزند، اقتدار والدگری و مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان 8 تا 12 ساله دارای فزون‌کنشی/بیش‌فعالی انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مادران دارای فرزندان 8 تا 12 ساله مبتلا به فزون‌کنشی/بیش‌فعالی در شهر اصفهان در سال 1403 بود. تعداد 40 مادر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 20 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی 11 جلسه 60 دقیقه‌ای آموزش فرزندپروری مبتنی بر برنامه نوین جنگل را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تعامل والد-کودک پیانتا، پرسشنامه اقتدار والدینی بوری و پرسشنامه حل مسئله هپنر بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر زمان و اثر متقابل زمان و گروه برای هر سه متغیر تعامل والد-فرزندی، اقتدار والدگری و مهارت حل مسئله معنادار است (P<0.001). همچنین تفاوت بین گروه آزمایش و کنترل در مراحل پس‌آزمون و پیگیری معنادار بود. میزان اثربخشی برنامه نوین جنگل بر تعامل والد-فرزندی 55.8 درصد، بر اقتدار والدگری 56.6 درصد و بر مهارت حل مسئله 64.2 درصد برآورد شد. نتایج نشان داد که بهبودهای حاصل‌شده در مرحله پیگیری نیز حفظ شده‌اند.

نتیجه‌گیری: برنامه فرزندپروری نوین جنگل مداخله‌ای مؤثر برای ارتقای کیفیت تعاملات والد-فرزند، افزایش اقتدار والدگری و بهبود مهارت حل مسئله در خانواده‌های دارای کودکان مبتلا به فزون‌کنشی/بیش‌فعالی است. پایداری نتایج در مرحله پیگیری نشان می‌دهد که این برنامه می‌تواند به‌عنوان یک رویکرد آموزشی کارآمد در مراکز مشاوره، مدارس و کلینیک‌های کودک مورد استفاده قرار گیرد.