مدل سرزندگی تحصیلی بر اساس خودکارآمدی پژوهشی و ارتباط استاد- دانشجو با میانجی انگیزش تحصیلی در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان

چکیده

مقدمه و هدف: سرزندگی تحصیلی یکی از مؤلفه‌های مهم سازگاری دانشجویان با چالش‌ها و فشارهای روزمره آموزشی است و می‌تواند تحت تأثیر عوامل فردی، ارتباطی و انگیزشی قرار گیرد. پژوهش حاضر با هدف تدوین و آزمون مدل سرزندگی تحصیلی بر اساس خودکارآمدی پژوهشی و ارتباط استاد–دانشجو با میانجی‌گری انگیزش تحصیلی در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه فرهنگیان مرکز آموزش عالی شیخ انصاری دزقول در سال تحصیلی 4-1403 بود که از میان آنان ۳۸۴ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های سرزندگی تحصیلی، خودکارآمدی پژوهشی، ارتباط استاد–دانشجو و انگیزش تحصیلی گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و AMOS نسخه ۲۴ تحلیل شدند. برای بررسی اثرات غیرمستقیم نیز از روش بوت‌استرپ با ۵۰۰۰ بازنمونه استفاده شد.

یافته‌ها: شاخص‌های برازش نشان دادند که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که نسبت کای‌دو به درجه آزادی برابر با 49/2۹، CFI برابر با 948/0، IFI برابر با 951/0، RMSEA برابر با 062/0 و SRMR برابر با 047/0 بود. خودکارآمدی پژوهشی اثر مستقیم مثبت و معناداری بر انگیزش تحصیلی با ضریب استاندارد 44/0 و بر سرزندگی تحصیلی با ضریب 27/0 داشت. ارتباط استاد–دانشجو نیز اثر مستقیم معناداری بر انگیزش تحصیلی با ضریب 35/0 و بر سرزندگی تحصیلی با ضریب 19/0 نشان داد. انگیزش تحصیلی با ضریب استاندارد 43/0 سرزندگی تحصیلی را به‌طور مثبت و معنادار پیش‌بینی کرد. همچنین، اثر غیرمستقیم خودکارآمدی پژوهشی بر سرزندگی تحصیلی از طریق انگیزش تحصیلی برابر با 18/0 و اثر غیرمستقیم ارتباط استاد–دانشجو برابر با 15/0 بود و هر دو اثر بر اساس فاصله اطمینان ۹۵ درصد بوت‌استرپ معنادار بودند. مدل در مجموع ۵۸ درصد از واریانس سرزندگی تحصیلی را تبیین کرد.

نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که خودکارآمدی پژوهشی و کیفیت ارتباط استاد–دانشجو هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق تقویت انگیزش تحصیلی با سرزندگی تحصیلی دانشجویان ارتباط دارند و انگیزش تحصیلی در هر دو رابطه نقش میانجی جزئی ایفا می‌کند. بنابراین، تقویت باورهای کارآمدی پژوهشی، بهبود تعاملات حمایتی استاد–دانشجو و ارتقای انگیزش تحصیلی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر برای افزایش سرزندگی تحصیلی دانشجویان دانشگاه فرهنگیان مورد توجه قرار گیرد.