نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک‌شده در رابطه بین ادراک بیماری، استرس ادراک‌شده و سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت با کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی

چکیده

مقدمه و هدف: بهبود کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی اهمیت زیادی دارد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی حمایت اجتماعی ادراک‌شده در رابطه بین ادراک بیماری، استرس ادراک‌شده و سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت با کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش مقطعی از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش حاضر بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی کاندید پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز بیمارستان آیت‌الله طالقانی تهران در اسفند 1403 تا آبان 1404 بودند. حجم نمونه 260 نفر (135 مرد و 125 زن) تعیین که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزارهای مطالعه حاضر شامل مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک‌شده (زیمت و همکاران، 1988)، پرسشنامه کوتاه ادراک بیماری (برودبنت و همکاران، 2006)، مقیاس استرس ادراک‌شده (کوهن و همکاران، 1983)، پروفایل سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت (والکر و همکاران، 1987) و پرسشنامه کیفیت زندگی (سازمان بهداشت جهانی، 2004) بودند. داده‌های مطالعه حاضر با روش‌های ضرایب همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS-28 و AMOS-24 تحلیل شدند.

یافته‌ها: یافته‌های این مطالعه حاکی از آن بود که مدل حمایت اجتماعی ادراک‌شده در رابطه بین ادراک بیماری، استرس ادراک‌شده و سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت با کیفیت زندگی در بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی برازش مناسبی داشت. همچنین، اثر مستقیم ادراک بیماری و استرس ادراک‌شده بر حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت زندگی منفی و معنادار، اثر مستقیم سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت بر حمایت اجتماعی ادراک‌شده و کیفیت زندگی مثبت و معنادار و اثر مستقیم حمایت اجتماعی ادراک‌شده بر کیفیت زندگی مثبت و معنادار بود (05/0P<). علاوه بر آن، اثر غیرمستقیم ادراک بیماری و استرس ادراک‌شده با میانجی حمایت اجتماعی ادراک‌شده بر کیفیت زندگی منفی و معنادار و اثر غیرمستقیم سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت با میانجی حمایت اجتماعی ادراک‌شده بر کیفیت زندگی مثبت و معنادار بود (05/0P<).

نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های فوق، جهت بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به بدخیمی‌های خونی می‌توان شرایط را برای کاهش ادراک بیماری و استرس ادراک‌شده و افزایش سبک‌زندگی ارتقاءدهنده سلامت و حمایت اجتماعی ادراک‌شده از طریق آموزش‌های مستمر و کاربردی مهیا ساخت.