پیش‌بینی میزان بدریخت‌انگاری بدنی بر اساس بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده با نقش میانجی ترس از ارزیابی منفی در زنان با شاخص توده بدنی 30 به بالا

چکیده

مقدمه و هدف: بدریخت‌انگاری بدنی یکی از اختلال‌های مهم روان‌شناختی مرتبط با تصویر بدن است که در زنان دارای شاخص توده بدنی بالا شیوع بیشتری دارد و می‌تواند سلامت روان، عملکرد اجتماعی و کیفیت زندگی آنان را تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی میزان بدریخت‌انگاری بدنی بر اساس بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده با نقش میانجی ترس از ارزیابی منفی در زنان با شاخص توده بدنی 30 به بالا انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای شاخص توده بدنی 30 به بالا مراجعه‌کننده به مراکز رژیم‌درمانی و خانه‌های سلامت شهر تهران در سال 1402-1403 بود که از میان آنان 391 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اصلاح‌شده وسواسی-اجباری ییل براون برای اختلال بدریخت‌انگاری بدن، پرسشنامه بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده زلینسکی و فرم کوتاه مقیاس ترس از ارزیابی منفی لری بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و SmartPLS-3.3 و از طریق ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده تأثیر مستقیم و معناداری بر ترس از ارزیابی منفی دارد (724/0=β، 317/21=t). همچنین ترس از ارزیابی منفی تأثیر مستقیم و معناداری بر بدریخت‌انگاری بدنی داشت (723/0=β، 296/21=t). نتایج تحلیل مسیر نشان داد که بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده از طریق ترس از ارزیابی منفی، اثر غیرمستقیم و معناداری بر بدریخت‌انگاری بدنی دارد و مقدار اثر کل برابر با 251/1 بود. شاخص‌های برازش مدل شامل GOF=0.527 و NFI=0.989 نیز نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل پژوهش بودند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که بی‌اعتبارسازی هیجانی ادراک‌شده می‌تواند از طریق افزایش ترس از ارزیابی منفی، زمینه تشدید بدریخت‌انگاری بدنی را در زنان دارای شاخص توده بدنی بالا فراهم کند. بر این اساس، توجه به آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان، کاهش حساسیت نسبت به ارزیابی اجتماعی و تقویت حمایت روان‌شناختی می‌تواند در کاهش نشانه‌های بدریخت‌انگاری بدنی و ارتقای سلامت روان این گروه مؤثر باشد.