مدل‌یابی نقش تنهایی دیجیتال بر سرمایه روان‌شناختی سایبری، خودکارآمدی اجتماعی مجازی و رضایت تحصیلی در محیط‌های آموزشی آنلاین

چکیده

مقدمه و هدف: گسترش آموزش آنلاین، اگرچه فرصت‌های یادگیری انعطاف‌پذیر را افزایش داده است، اما با پیامدهای روان‌شناختی نظیر تنهایی دیجیتال نیز همراه بوده است که می‌تواند تجربه تحصیلی دانشجویان را تحت تأثیر قرار دهد. هدف پژوهش حاضر مدل‌یابی نقش تنهایی دیجیتال در پیش‌بینی رضایت تحصیلی با در نظر گرفتن نقش میانجی سرمایه روان‌شناختی سایبری و خودکارآمدی اجتماعی مجازی بود.

روش‌شناسی: این پژوهش با طرح توصیفی-همبستگی و با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل دانشجویان دانشگاه‌های شهر تهران در سال تحصیلی 1404–1405 بود که تجربه آموزش آنلاین داشتند و 384 نفر از آنان به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های استاندارد تنهایی دیجیتال، سرمایه روان‌شناختی سایبری، خودکارآمدی اجتماعی مجازی و رضایت تحصیلی به‌صورت آنلاین جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS-27 و AMOS-24 انجام شد و شاخص‌های برازش مدل مورد بررسی قرار گرفت.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که تنهایی دیجیتال دارای اثر منفی و معنادار بر سرمایه روان‌شناختی سایبری، خودکارآمدی اجتماعی مجازی و رضایت تحصیلی است. همچنین سرمایه روان‌شناختی سایبری و خودکارآمدی اجتماعی مجازی اثر مثبت و معناداری بر رضایت تحصیلی داشتند. علاوه بر این، اثرات غیرمستقیم تنهایی دیجیتال از طریق متغیرهای میانجی نیز معنادار بود و مدل از برازش مطلوبی برخوردار بود.

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که تنهایی دیجیتال یکی از عوامل کلیدی کاهش رضایت تحصیلی در محیط‌های آموزشی آنلاین است و از طریق تضعیف منابع روان‌شناختی و اجتماعی دانشجویان عمل می‌کند. تقویت سرمایه روان‌شناختی سایبری و خودکارآمدی اجتماعی مجازی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر برای بهبود کیفیت تجربه یادگیری آنلاین مورد توجه قرار گیرد.