تأثیر کمال‌گرایی بر تنهایی عاطفی و اجتماعی در دانش‌آموزان متوسطه دوم: نقش میانجی رسانه‌های اجتماعی
کلمات کلیدی:
کمال‌گرایی, تنهایی عاطفی, تنهایی اجتماعی, رسانه‌های اجتماعیچکیده
مقدمه و هدف: احساس تنهایی عاطفی و اجتماعی از مسائل مهم دوره نوجوانی است و می‌تواند با ویژگی‌های فردی و الگوهای استفاده از رسانه‌های اجتماعی ارتباط داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف تعیین تأثیر کمال‌گرایی بر احساس تنهایی عاطفی و اجتماعی با نقش میانجی رسانه‌های اجتماعی در دانش‌آموزان دختر متوسطه دوم شهر شیراز انجام شد.
روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نظر طرح، همبستگی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه مدارس دولتی و غیردولتی شهر شیراز در سال تحصیلی 2024–2025 بود که از میان آنان 350 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس تنهایی عاطفی و اجتماعی آشر، هیمل و رنشاو، سیاهه کمال‌گرایی هیل و همکاران و مقیاس اختلال رسانه‌های اجتماعی ون دن ایندن، لمنز و ولکنبرگ جمع‌آوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 24 و با بهره‌گیری از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کوواریانس، روش حداکثر درست‌نمایی و بوت‌استرپ با 2000 بازنمونه‌گیری انجام شد.
یافته‌ها: نتایج مدل ساختاری نشان داد کمال‌گرایی اثر مثبت و معناداری بر تنهایی اجتماعی (β=0.50, t=6.28, p=0.001)، تنهایی عاطفی (β=0.76, t=8.08, p=0.001) و رسانه‌های اجتماعی (β=0.50, t=6.45, p=0.001) داشت. همچنین، رسانه‌های اجتماعی به‌طور مثبت و معناداری تنهایی اجتماعی (β=0.15, t=2.70, p=0.007) و تنهایی عاطفی (β=0.14, t=2.80, p=0.005) را پیش‌بینی کردند. نتایج بوت‌استرپ نیز نشان داد رسانه‌های اجتماعی در رابطه بین کمال‌گرایی و تنهایی اجتماعی (CI=0.006–0.283, p=0.02) و بین کمال‌گرایی و تنهایی عاطفی (CI=0.016–0.167, p=0.03) نقش میانجی معناداری داشتند.
نتیجه‌گیری: کمال‌گرایی می‌تواند هم به‌صورت مستقیم و هم به‌طور غیرمستقیم از طریق افزایش استفاده مسئله‌ساز از رسانه‌های اجتماعی با افزایش تنهایی عاطفی و اجتماعی در دانش‌آموزان دختر مرتبط باشد. بنابراین، مداخلات مدرسه‌محور با تمرکز بر تعدیل کمال‌گرایی ناسازگارانه و مدیریت استفاده از رسانه‌های اجتماعی می‌توانند در کاهش احساس تنهایی نوجوانان مؤثر باشند.
دانلودها
مراجع
Abplanalp, S. J., Green, M. F., Wynn, J. K., Eisenberger, N. I., Horan, W. P., Lee, J., McCleery, A., Miklowitz, D. J., Reddy, L. F., & Reavis, E. A. (2024). Using Machine Learning to Understand Social Isolation and Loneliness in Schizophrenia, Bipolar Disorder, and the Community. Schizophrenia, 10(1), 88. https://doi.org/10.1038/s41537-024-00511-y
Aeli, A., & Tajik Esmaeili, S. (2022). The Role of Loneliness in the Tendency to Use Social Networks among Senior High School Students in Tehran. Family and Research Quarterly, 19(1), 93-110. http://qjfr.ir/article-1-878-en.html
Aghaei, S. (2023). Examining Perfectionism, Loneliness, and Hidden Anxiety in Female Students. 7th International School Psychology Conference, Tehran, Iran. https://civilica.com/doc/1971893/
Bagheri Sheykhangafshe, F., Salehi, M., & Farahani, H. (2024). Validity and Reliability of the Persian Version of the Social Media Disorder Scale in Iranian Students. New Media Studies, 10(37), 193-229. https://doi.org/10.22054/nms.2024.69601.1448
Baird, S., Choonara, S., Azzopardi, P. S., Banati, P., Bessant, J., Biermann, O., & Viner, R. M. (2025). A Call to Action: The Second Lancet Commission on Adolescent Health and Wellbeing. The lancet, 405(10493), 1945-2022. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)00503-3
Caner, N., Efe, Y. S., & Başdaş, Ö. (2022). The Contribution of Social Media Addiction to Adolescent Life: Social Appearance Anxiety. Current Psychology, 41(12), 8424-8433. https://doi.org/10.1007/s12144-022-03280-y
Conte, G., Iorio, G. D., Esposito, D., Romano, S., Panvino, F., Maggi, S., & Terrinoni, A. (2025). Scrolling through Adolescence: A Systematic Review of the Impact of TikTok on Adolescent Mental Health. European Child & Adolescent Psychiatry, 34(5), 1511-1527. https://doi.org/10.1007/s00787-024-02581-w
Dhingra, M., & Mudgal, R. K. (2019). Historical Evolution of Social Media: An Overview. International Conference on Advances in Engineering Science Management & Technology (ICAESMT)-2019, Dehradun, India. https://doi.org/10.2139/ssrn.3395665
Dinh, T. C. T., & Lee, Y. (2025). Understanding the Psychological Drivers of Online Self-Presentation: A Survey Study on Social Media Exposure, Social Comparison, Social Network Type and FOMO. BMC psychology, 13(1), 781. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03117-w
Engel, E., Gell, S., Heiss, R., & Karsay, K. (2024). Social Media Influencers and Adolescents' Health: A Scoping Review of the Research Field. Social Science & Medicine, 340, 116387. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2023.116387
Fioravanti, G., Bocci Benucci, S., Vinciarelli, V., & Casale, S. (2024). Body Shame and Problematic Social Networking Sites Use: The Mediating Effect of Perfectionistic Self-Presentation Style and Body Image Control in Photos. Current Psychology, 43(5), 4073-4084. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04644-8
Harper, K. L., Eddington, K. M., & Silvia, P. J. (2020). Perfectionism and Loneliness: The Role of Expectations and Social Hopelessness in Daily Life. Journal of Social and Clinical Psychology, 39(2), 117-139. https://doi.org/10.1521/jscp.2020.39.02.117
Hoque, S., & Hossain, M. A. (2023). Social Media Stickiness in the Z Generation: A Study Based on the Uses and Gratifications Theory. Journal of Information Science Theory & Practice, 11(4). https://doi.org/10.1633/JISTaP.2023.11.4.6
Liu, J., & Lee, J. S. (2024). Social Media Influencers and Followers' Loneliness: The Mediating Roles of Parasocial Relationship, Sense of Belonging, and Social Support. Online Media and Global Communication, 3(4), 607-630. https://doi.org/10.1515/omgc-2024-0025
Maes, M., Van den Noortgate, W., Vanhalst, J., Beyers, W., & Goossens, L. (2017). The Children's Loneliness Scale: Factor Structure and Construct Validity in Belgian Children. Assessment, 24(2), 244-251. https://doi.org/10.1177/1073191115605177
Morelli, V., & Nettey, C. (2019). Adolescent Health Screening: Toward a More Holistic Approach. In V. Morelli (Ed.), Adolescent Health Screening: An Update in the Age of Big Data (pp. 1-5). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-66130-0.00001-6
Piko, B. F., Müller, V., Kiss, H., & Mellor, D. (2025). Exploring Contributors to FoMO (Fear of Missing Out) among University Students: The Role of Social Comparison, Social Media Addiction, Loneliness, and Perfectionism. Acta Psychologica, 253, 104771. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104771
Samfira, E. M., & Maricuţoiu, L. P. (2021). Not All Perfectionists Are as They Are Assessed: An Investigation of the Psychometric Properties of the Perfectionism Inventory in the Teaching Profession. Frontiers in psychology, 12, 624938. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.624938
Shu, J. (2023). EFL Learners' Problematic Use of Social Media Usage, Classroom Anxiety, Perfectionism, and Language Attainment: Correlations and Perceptions. BMC psychology, 11(1), 443. https://doi.org/10.1186/s40359-023-01419-5
Stoeber, J. (2018). The Psychology of Perfectionism: An Introduction. In J. Stoeber (Ed.), The Psychology of Perfectionism: Theory, Research, Applications (pp. 3-16). Routledge. https://kar.kent.ac.uk/59772/1/Stoeber%20(2018)%20BC%20-%20Introduction.pdf
Surkalim, D. L., Luo, M., Eres, R., Gebel, K., van Buskirk, J., Bauman, A., & Ding, D. (2022). The Prevalence of Loneliness across 113 Countries: Systematic Review and Meta-Analysis. bmj, 376, e067068. https://doi.org/10.1136/bmj-2021-067068
Taha, H., Abu-Surrah, D., Abu-Awadh, L., Mahmoud, A., Al-Qadi, T., Al Hamdan, L., & Berggren, V. (2025). Assessment of the Effect of Social Media Use on Medical Students' Academic Performance: Cross-Sectional Study from Jordan. Frontiers in Public Health, 13, 1551905. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1551905
Twenge, J. M., Martin, G. N., & Campbell, W. K. (2018). Decreases in Psychological Well-Being among American Adolescents after 2012 and Links to Screen Time during the Rise of Smartphone Technology. Emotion, 18(6), 765. https://doi.org/10.1037/emo0000403
Verity, L., Burke, L., & Qualter, P. (2025). Loneliness in Adolescence: Prevalence, Developmental Contexts, and Interventions. Frontiers in Psychiatry, 16, 1696981. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1696981
Zhang, K., Kim, K., Silverstein, N. M., Song, Q., & Burr, J. A. (2021). Social Media Communication and Loneliness among Older Adults: The Mediating Roles of Social Support and Social Contact. The Gerontologist, 61(6), 888-896. https://doi.org/10.1093/geront/gnaa197
Zhao, W., Wu, A. M. S., Feng, C., Yu, K., Wang, Z., & Jiao, K. (2024). Perfectionism and Suicidal Ideation: The Serial Mediating Roles of Appearance-Based Rejection Sensitivity and Loneliness. Current Psychology, 43(31), 25494-25503. https://doi.org/10.1007/s12144-024-06230-y
دانلود
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2026 Arta Ahmad Mehrabi (Author); Sajad Aminimanesh
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
