مقایسه استفاده از رسانه‌های اجتماعی و حمایت خانواده در افراد با و بدون سابقه اقدام به خودکشی

چکیده

مقدمه و هدف: خودکشی یکی از مهم‌ترین چالش‌های سلامت روان در جوامع امروزی است که تحت تأثیر عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی قرار دارد. با گسترش استفاده از رسانه‌های اجتماعی و نقش تعیین‌کننده خانواده در حمایت روانی افراد، پژوهش حاضر با هدف مقایسه میزان استفاده از رسانه‌های اجتماعی و سطح حمایت خانواده در افراد دارای سابقه اقدام به خودکشی و افراد بدون سابقه اقدام به خودکشی انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع علی–مقایسه‌ای بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد دارای سابقه اقدام به خودکشی مراجعه‌کننده به اورژانس اجتماعی استان سمنان در نیمه دوم سال 1403 بود که 98 نفر از آنان به روش سرشماری انتخاب شدند. همچنین 100 نفر از افراد عادی بدون سابقه اقدام به خودکشی به روش نمونه‌گیری در دسترس و همتاسازی‌شده از نظر سن و جنسیت انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس حمایت خانواده (FA-PSS)، پرسشنامه محقق‌ساخته میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی تلفن همراه و پرسشنامه شبکه‌ها و رسانه‌های اجتماعی جهانبانی جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس در نرم‌افزار SPSS-25 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس نشان داد که بین دو گروه از نظر حمایت خانواده تفاوت معناداری وجود دارد (F=143.61, p<0.001)، به‌طوری که افراد بدون سابقه اقدام به خودکشی حمایت خانوادگی بیشتری دریافت می‌کردند. همچنین تفاوت معناداری در میزان استفاده از شبکه‌های اجتماعی تلفن همراه مشاهده شد (F=21.72, p<0.001)، به‌گونه‌ای که افراد دارای سابقه اقدام به خودکشی استفاده بیشتری از این شبکه‌ها داشتند. علاوه بر این، در مؤلفه میزان استفاده از رسانه‌های اجتماعی (F=4.64, p=0.03) و نوع استفاده از رسانه‌های اجتماعی (F=4.33, p=0.03) نیز تفاوت معنادار مشاهده شد. با این حال، تفاوت دو گروه در مؤلفه اعتماد به کاربران شبکه‌های اجتماعی معنادار نبود (F=0.57, p=0.44).

نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که استفاده بیشتر و نامتعادل از رسانه‌های اجتماعی همراه با سطح پایین‌تر حمایت خانوادگی در افراد دارای سابقه اقدام به خودکشی مشاهده می‌شود. بنابراین، تقویت حمایت خانواده و آموزش استفاده سالم از فضای مجازی می‌تواند به عنوان بخشی از برنامه‌های پیشگیری از خودکشی و ارتقای سلامت روان مورد توجه قرار گیرد.