اثربخشی طرحواره‌درمانی بر خودکارآمدی جنسی و طرحواره‌های ناسازگار اولیه در زوجین با تعارضات زناشویی

چکیده

مقدمه و هدف: تعارضات زناشویی یکی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده سلامت روان خانواده و کیفیت روابط زوجین محسوب می‌شود و می‌تواند با کاهش خودکارآمدی جنسی و تقویت طرحواره‌های ناسازگار اولیه همراه باشد. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی طرحواره‌درمانی بر خودکارآمدی جنسی و طرحواره‌های ناسازگار اولیه در زوجین دارای تعارضات زناشویی انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زوجین مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر ساری در سال 1404 بود که از میان آنان 30 نفر به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 6 جلسه 45 دقیقه‌ای تحت مداخله طرحواره‌درمانی قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس خودکارآمدی جنسی، پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ و پرسشنامه تعارضات زناشویی بودند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-24 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که طرحواره‌درمانی تأثیر معناداری بر افزایش خودکارآمدی جنسی زوجین گروه آزمایش داشت (002/0=p). همچنین این مداخله موجب کاهش معنادار مؤلفه‌های طرحواره‌های ناسازگار اولیه شامل طرد و بریدگی، خودگردانی مختل، دیگرجهت‌مندی، گوش‌به‌زنگی بیش از حد و محدودیت مختل گردید (05/0>p). نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نیز نشان داد که تفاوت بین مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری معنادار بوده و اثرات درمان در مرحله پیگیری سه‌ماهه تداوم داشته است.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که طرحواره‌درمانی می‌تواند با اصلاح الگوهای شناختی ناسازگار، افزایش احساس کفایت در روابط جنسی و کاهش هیجانات منفی، نقش مؤثری در بهبود روابط زوجین دارای تعارضات زناشویی ایفا کند. بنابراین استفاده از این رویکرد درمانی در مراکز مشاوره خانواده و زوج‌درمانی برای ارتقای کیفیت روابط زناشویی توصیه می‌شود.