اثربخشی طرحواره‌درمانی بر باورهای ارتباطی و افسردگی افراد متاهل 25 تا 40 ساله مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره‌ای

چکیده

مقدمه و هدف: باورهای ارتباطی ناکارآمد و افسردگی از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده کیفیت روابط زناشویی و سلامت روان زوجین محسوب می‌شوند و می‌توانند منجر به کاهش رضایت زناشویی، تعارضات مزمن و اختلال در عملکرد فردی و اجتماعی شوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی طرحواره‌درمانی بر باورهای ارتباطی و افسردگی افراد متاهل 25 تا 40 ساله مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره‌ای شهر تهران انجام شد.

روش‌شناسی: روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل افراد متاهل 25 تا 40 ساله مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره‌ای شهر تهران در سال 1402 بود که از میان آنان 30 نفر به شیوه در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه باورهای ارتباطی اپستین و ایدلسون و پرسشنامه افسردگی بک بود. گروه آزمایش طی 10 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت مداخله طرحواره‌درمانی قرار گرفت، در حالی‌که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که پس از کنترل اثر پیش‌آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در مؤلفه‌های باورهای ارتباطی شامل باور به تخریب‌کنندگی مخالفت (001/0>P، 457/153 = F)، باور به تغییرناپذیری همسر (001/0>P، 897/213 = F)، توقع ذهن‌خوانی (001/0>P، 317/145 = F)، کمال‌گرایی (001/0>P، 376/198 = F) و باور مربوط به تفاوت‌های جنسی (001/0>P، 457/204 = F) تفاوت معنادار وجود داشت. همچنین نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیره نشان داد که طرحواره‌درمانی موجب کاهش معنادار افسردگی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد (001/0>P، 412/52 = F).

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که طرحواره‌درمانی می‌تواند با اصلاح طرحواره‌های ناسازگار اولیه، کاهش باورهای ارتباطی ناکارآمد و کاهش نشانه‌های افسردگی، موجب بهبود کیفیت روابط زناشویی و سلامت روان افراد متاهل شود. بنابراین استفاده از این رویکرد درمانی در مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی برای زوجین دارای مشکلات ارتباطی و افسردگی توصیه می‌شود.