تأثیر سبک دلبستگی ناایمن بر شدت استرس ادراک‌شده با نقش میانجی ذهن‌آگاهی در بیماران مبتلا به بیماری‌های پوستی روان‌تنی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران

چکیده

مقدمه و هدف: بیماری‌های پوستی روان‌تنی تحت تأثیر تعامل پیچیده عوامل زیستی، روان‌شناختی و هیجانی قرار دارند و شدت علائم آن‌ها اغلب با میزان استرس ادراک‌شده بیماران ارتباط دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سبک دلبستگی ناایمن بر شدت استرس ادراک‌شده با نقش میانجی ذهن‌آگاهی در بیماران مبتلا به بیماری‌های پوستی روان‌تنی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کمی با طرح توصیفی-همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی بیماران مبتلا به بیماری‌های پوستی روان‌تنی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر تهران در سال 2025 بود که از میان آن‌ها 220 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند و پس از حذف پرسشنامه‌های ناقص، تحلیل نهایی بر روی 213 نفر انجام شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک دلبستگی ناایمن برنان و همکاران، مقیاس استرس ادراک‌شده کوهن و همکاران و پرسشنامه ذهن‌آگاهی پنج‌وجهی بائر و همکاران بود. روایی ابزارها از طریق روایی محتوایی و سازه و پایایی آن‌ها با استفاده از آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی و اومگای مک‌دونالد تأیید شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-27 و SmartPLS-3 و از طریق همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد سبک دلبستگی ناایمن تأثیر مثبت و معناداری بر استرس ادراک‌شده داشت (β=0.738, p<0.01). همچنین ذهن‌آگاهی تأثیر منفی و معناداری بر استرس ادراک‌شده نشان داد (β=-0.751, p<0.01). علاوه بر این، سبک دلبستگی ناایمن تأثیر منفی و معناداری بر ذهن‌آگاهی داشت (β=-0.762, p<0.01). نتایج تحلیل میانجی‌گری نیز نشان داد ذهن‌آگاهی در رابطه بین سبک دلبستگی ناایمن و استرس ادراک‌شده نقش میانجی معناداری ایفا می‌کند و اثر کل این رابطه برابر با β=1.31 بود. شاخص‌های برازش مدل شامل GOF=0.532 و NFI=0.983 نیز برازش مطلوب مدل پژوهش را تأیید کردند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد سبک دلبستگی ناایمن می‌تواند از طریق کاهش سطح ذهن‌آگاهی موجب افزایش شدت استرس ادراک‌شده در بیماران مبتلا به بیماری‌های پوستی روان‌تنی شود. بر این اساس، تقویت ذهن‌آگاهی و توجه به الگوهای دلبستگی می‌تواند به‌عنوان بخشی از مداخلات روان‌شناختی در کاهش استرس و بهبود وضعیت روانی این بیماران مورد استفاده قرار گیرد.