اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری زوج‌محور بر سبک‌های کنترل تعارض و پرخاشگری ارتباطی پنهان در زوجین دارای تعارض زناشویی

چکیده

مقدمه و هدف: تعارض زناشویی و الگوهای ارتباطی ناسازگار از مهم‌ترین عوامل تهدیدکننده کیفیت روابط زوجین محسوب می‌شوند و می‌توانند با افزایش پرخاشگری ارتباطی پنهان و استفاده از سبک‌های ناکارآمد مدیریت تعارض همراه باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی‌رفتاری زوج‌محور بر سبک‌های کنترل تعارض و پرخاشگری ارتباطی پنهان در زوجین دارای تعارض زناشویی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر البرز انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی زوجین دارای تعارض زناشویی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر البرز در سال 2025 بود که از میان آن‌ها 18 زوج به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. گروه آزمایش طی 11 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت درمان شناختی‌رفتاری زوج‌محور قرار گرفت، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه تجدیدنظرشده تعارضات زناشویی، مقیاس پرخاشگری ارتباطی پنهان نلسون و کارول (2006) و پرسشنامه سبک‌های حل تعارض رحیم (1983) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که درمان شناختی‌رفتاری زوج‌محور تأثیر معناداری بر متغیرهای پژوهش داشته است (001/0>P). یافته‌ها حاکی از افزایش معنادار سبک‌های ادغام‌یافته و مصالحه و کاهش معنادار سبک‌های ملزم‌شده و اجتنابی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه بود. همچنین میزان پرخاشگری ارتباطی پنهان، شامل کناره‌گیری عاطفی و خراب کردن وجهه اجتماعی، در گروه آزمایش به‌طور معناداری کاهش یافت. با این حال، تفاوت معناداری در سبک مسلط مشاهده نشد. اندازه اثرهای به‌دست‌آمده نشان‌دهنده قدرت بالای مداخله در تبیین تغییرات متغیرهای وابسته بود.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که درمان شناختی‌رفتاری زوج‌محور می‌تواند از طریق اصلاح الگوهای شناختی ناکارآمد، آموزش مهارت‌های ارتباطی، تقویت همدلی و بهبود راهبردهای حل مسئله، موجب ارتقای سبک‌های سازگارانه مدیریت تعارض و کاهش پرخاشگری ارتباطی پنهان در زوجین دارای تعارض زناشویی شود. بنابراین، استفاده از این رویکرد درمانی در مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی می‌تواند به عنوان یک مداخله مؤثر و مبتنی بر شواهد در کاهش تعارضات زناشویی و بهبود کیفیت روابط زوجین مورد استفاده قرار گیرد.