مقایسه اثربخشی روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت فشرده (ISTDP) و درمان متمرکز بر انتقال (TFP) بر دلبستگی، احساس گناه در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی

چکیده

مقدمه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت فشرده (ISTDP) و درمان متمرکز بر انتقال (TFP) بر سبک‌های دلبستگی و احساس گناه در بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی انجام شد.

روش‌شناسی: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به اختلال شخصیت مرزی مراجعه‌کننده به کلینیک¬های روانپزشکی و روانشناسی شهر تهران منطقه سه در سه ماهه اول سال 1404 بود. نمونه پژوهش شامل 45 نفر که ملاک‌های ورود به پژوهش را داشتند به روش نمونه¬گیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه روان-درمانی پویشی، درمان متمرکز بر انتقال و کنترل گمارده شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه¬های دلبستگی هازان و شیور (1987) و احساس گناه نیز توسط کوگلر و جونز  (1992) بود  که در سه مرحله پیش¬آزمون- پس¬آزمون و پیگیری سه ماهه توسط هر سه گروه تکمیل شد. داده¬ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری اندازه¬گیری مکرر به کمک نرم¬افزار SPSS26 تحلیل شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد که درمان متمرکز بر انتقال در تغییر سبک‌های دلبستگی اجتنابی و دوسوگرا نسبت به گروه کنترل اثر معنادار دارد، در حالی که روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت فشرده تنها در دلبستگی ایمن تغییر معنادار ایجاد کرد (p<0.05). همچنین هر دو رویکرد در کاهش خصیصه و حالت گناه مؤثر بودند، اما تنها درمان متمرکز بر انتقال توانست معیارهای اخلاقی را بهبود بخشد (p<0.05).

نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از این است که درمان متمرکز بر انتقال با تمرکز بر بازنمایی‌های ذهنی و تحلیل رابطه درمانی، الگوهای دلبستگی ناایمن و احساس گناه مزمن را اصلاح می‌کند، در حالی که روان‌درمانی پویشی کوتاه‌مدت فشرده بیشتر به کاهش حالت‌های گناه موقتی و دسترسی به هیجانات دفع‌شده کمک می‌کند.