مقایسه روابط موضوعی و کارکردهای ایگو در افراد با قصد مهاجرت، بدون قصد مهاجرت و مهاجرین

چکیده

مقدمه و هدف: مهاجرت به عنوان یکی از پیچیده‌ترین پدیده‌های روانی-اجتماعی معاصر، نه تنها ساختارهای اقتصادی و اجتماعی زندگی افراد را تغییر می‌دهد، بلکه بر سازمان روانی، سبک‌های دفاعی و نحوه بازنمایی روابط بین‌فردی نیز اثرگذار است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه روابط موضوعی و کارکردهای ایگو در سه گروه افراد دارای قصد مهاجرت، افراد بدون قصد مهاجرت و مهاجرین انجام شد تا تفاوت‌های احتمالی در الگوهای روان‌پویشی این گروه‌ها بررسی شود.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع علی-مقایسه‌ای بود. جامعه آماری شامل تمامی افراد 25 تا 45 ساله مراجعه‌کننده به مراکز روان‌درمانی بود که در یکی از سه گروه مهاجرت‌کرده، دارای قصد مهاجرت و بدون قصد مهاجرت قرار داشتند. نمونه پژوهش شامل 264 نفر بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه روابط موضوعی بل و همکاران (1986) و پرسشنامه سبک‌های دفاعی باند و همکاران (1983) استفاده شد. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی و تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند و سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد.

یافته‌ها: نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره نشان داد که بین سه گروه در مؤلفه‌های روابط موضوعی شامل بی‌کفایتی اجتماعی، خودمیان‌بینی، دلبستگی ناایمن و بیگانگی تفاوت معناداری وجود ندارد (374/0=P). با این حال، در کارکردهای ایگو و سبک‌های دفاعی تفاوت‌های معناداری مشاهده شد. نتایج نشان داد سبک دفاعی روان‌آزرده در گروه مهاجرت‌کرده به طور معناداری بالاتر از گروه دارای قصد مهاجرت بود (047/0=P). همچنین در مکانیسم‌های دفاعی انکار، والایش، دیگر دوستی، عقلانی‌سازی و ابطال تفاوت معناداری میان گروه‌ها مشاهده شد. افراد دارای قصد مهاجرت در دفاع انکار نمرات بالاتری نسبت به افراد بدون قصد مهاجرت داشتند، در حالی که مهاجرین در دفاع‌های عقلانی‌سازی، ابطال و دیگر دوستی نمرات بالاتری کسب کردند. افزون بر این، گروه دارای قصد مهاجرت در مقایسه با مهاجرین از والایش بیشتری استفاده می‌کرد.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که تفاوت اصلی میان افراد دارای قصد مهاجرت، افراد بدون قصد مهاجرت و مهاجرین نه در ساختارهای عمیق روابط موضوعی، بلکه در شیوه‌های دفاعی و کارکردهای ایگوی آنان نمود می‌یابد. به نظر می‌رسد مهاجرت و فرآیندهای مرتبط با آن بیش از آنکه بازنمایی‌های بنیادی روابط ابژه را تغییر دهند، موجب فعال شدن یا تقویت سبک‌های دفاعی خاص می‌شوند. این نتایج بر اهمیت مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر تقویت دفاع‌های بالغانه و ارتقای سازگاری روانی پیش و پس از مهاجرت تأکید دارد.