اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی بر پریشانی روان‌شناختی و استرس شغلی معلمان زن مبتلا به دیابت نوع دو

چکیده

مقدمه و هدف: دیابت نوع دو به‌عنوان یکی بیماری مزمن و حاد می‌تواند باعث افزایش پریشانی روان‌شناختی و استرس شغلی گردد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی بر پریشانی روان‌شناختی و استرس شغلی معلمان زن مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد.

روش‌شناسی: این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه این پژوهش همه معلمان زن مبتلا به دیابت نوع دو شهر اردستان و زواره در فصل بهار سال 1404 بودند که تعداد 30 نفر از میان آنها با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه مساوی جایگزین شدند. گروه آزمایش 8 جلسه 90 دقیقه‌ای شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی دریافت کرد و گروه کنترل در لیست انتظار برای مداخله ماند. ابزارهای پژوهش حاضر شامل مقیاس پریشانی روان‌شناختی (کسلر و همکاران، 2002) و سیاهه استرس شغلی (اسیپو و اسپوکان، 1987) بودند و داده‌های حاصل از آن با روش‌های تحلیل کوواریانس تک‌متغیری و چندمتغیری در نرم‌افزار SPSS-23 تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی باعث کاهش پریشانی روان‌شناختی و همه مولفه‌های استرس شغلی شامل بار کاری نقش، بی‌کفایتی نقش، دوگانگی نقش، محدوده نقش، مسئولیت و محیط فیزیکی در معلمان زن مبتلا به دیابت نوع دو شد (01/0P<).

نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی بر کاهش پریشانی روان‌شناختی و استرس شغلی، مشاوران و روان‌شناسان می‌توانند از روش شناخت درمانی مبتنی بر توجه‌آگاهی در کنار سایر روش‌های درمانی برای بهبود ویژگی‌های روان‌شناختی استفاده نمایند.