رابطه رهبری مخرب با رفتارهای انحرافی با توجه به نقش تعدیل کننده سرمایه های روانشناختی در کارکنان زن

چکیده

مقدمه و هدف: رهبری مخرب به‌عنوان یکی از الگوهای منفی رهبری می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای کارکنان و سازمان‌ها ایجاد کند و زمینه بروز رفتارهای انحرافی را افزایش دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه رهبری مخرب با رفتارهای انحرافی و تحلیل نقش تعدیل‌کننده سرمایه روان‌شناختی در میان کارکنان زن دانشگاه تربیت مدرس تهران انجام شد.

روش‌شناسی: پژوهش حاضر از نوع همبستگی و مبتنی بر تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان زن دانشگاه تربیت مدرس تهران در بهار 1403 بود که از میان آنان 220 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رهبری مخرب گلپرور (1390)، پرسشنامه رفتارهای انحرافی بنت و رابینسون (2000) و پرسشنامه سرمایه روان‌شناختی ناگیوئن و همکاران (2012) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS و از طریق ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و رگرسیون سلسله‌مراتبی تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد بین رهبری مخرب و رفتارهای انحرافی معطوف به سازمان و افراد رابطه معناداری وجود ندارد (05/0<P). همچنین رهبری مخرب با خودکارآمدی، امیدواری و تاب‌آوری رابطه منفی و معنادار داشت و خوش‌بینی نیز رابطه منفی ضعیفی با رهبری مخرب نشان داد. نتایج رگرسیون چندگانه بیانگر آن بود که مؤلفه‌های سرمایه روان‌شناختی توان پیش‌بینی رفتارهای انحرافی را ندارند. با این حال، تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی نشان داد که دو مؤلفه خودکارآمدی و امیدواری نقش تعدیل‌کننده معناداری در رابطه بین رهبری مخرب و رفتارهای انحرافی معطوف به سازمان و افراد ایفا می‌کنند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که اگرچه رهبری مخرب به‌طور مستقیم رفتارهای انحرافی کارکنان زن را پیش‌بینی نمی‌کند، اما می‌تواند سطح سرمایه روان‌شناختی آنان را تضعیف نماید. همچنین خودکارآمدی و امیدواری به‌عنوان منابع روان‌شناختی مثبت، می‌توانند آثار منفی رهبری مخرب را تعدیل کرده و از بروز رفتارهای انحرافی جلوگیری کنند. بنابراین، تقویت سرمایه روان‌شناختی و کاهش رفتارهای مخرب مدیریتی می‌تواند راهبردی مؤثر برای ارتقای سلامت سازمانی و بهبود رفتار کارکنان زن باشد.