مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی بافتاری با طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت بر سلامت روان افراد مبتلا به میگرن

نویسندگان

  • رسول نوروزیه دانشجوی دکتری مشاوره، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0000-0002-5398-9882
  • مهدی قاسمی مطلق گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. https://orcid.org/0000-0003-4400-0347
  • سید حسین میرزایی گروه روانشناسی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. نویسنده https://orcid.org/0009-0002-4541-7515

کلمات کلیدی:

میگرن, طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت, طرحواره‌درمانی بافتاری, سلامت روان

چکیده

مقدمه و هدف: میگرن افزون بر نشانه‌های جسمانی، با پیامدهای روان‌شناختی گسترده‌ای مانند اضطراب، افسردگی، اختلال در عملکرد اجتماعی و کاهش سلامت روان همراه است. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت و طرحواره‌درمانی بافتاری بر سلامت روان افراد مبتلا به میگرن انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه همراه با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل افراد مبتلا به میگرن با منشأ روان‌شناختی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره و روان‌شناسی شهر مشهد در سال 2024 بود. تعداد 36 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 12 نفری شامل طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت، طرحواره‌درمانی بافتاری و گواه گمارده شدند. گروه‌های آزمایش، هریک هشت جلسه 90 دقیقه‌ای مداخله هفتگی دریافت کردند، درحالی‌که گروه گواه در فهرست انتظار قرار گرفت. داده‌ها با پرسشنامه سلامت عمومی 28 سؤالی در سه مرحله گردآوری و با تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS نسخه 24 تحلیل شدند.

یافته‌ها: اثر زمان، عضویت گروهی و تعامل زمان و گروه بر نمره کل سلامت روان و مؤلفه‌های علائم جسمانی، اضطراب، اختلال عملکرد اجتماعی و افسردگی معنادار بود (p<0.01). مقایسه‌های زوجی نشان داد که هر دو مداخله در مقایسه با گروه گواه، موجب کاهش معنادار نمره کل سلامت روان و همه مؤلفه‌های آن شدند (p<0.05). بین اثربخشی طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت و طرحواره‌درمانی بافتاری در هیچ‌یک از متغیرها تفاوت معناداری مشاهده نشد (p>0.05). همچنین، تغییرات حاصل از پیش‌آزمون تا پس‌آزمون و پیگیری در هر دو گروه آزمایش معنادار بود، اما تفاوت پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود که بیانگر پایداری آثار درمانی در دوره پیگیری سه‌ماهه است.

نتیجه‌گیری: طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت و طرحواره‌درمانی بافتاری، هر دو مداخلاتی اثربخش و با کارآمدی مشابه برای بهبود سلامت روان افراد مبتلا به میگرن هستند. این رویکردها می‌توانند بر اساس ویژگی‌های فردی، الگوهای طرحواره‌ای و ترجیحات بیماران، به‌عنوان مداخلات مکمل در کنار درمان‌های پزشکی و دارویی میگرن به کار گرفته شوند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Ahmadi, P., & Vahedi, H. (2022). The Effectiveness of Mode-Focused Schema Therapy on Emotion Regulation and Mental Health in Patients with Migraine. Journal of Modern Psychological Research, 14(2), 45-71.

Al-Hassany, L., Goadsby, P. J., & MaassenVanDenBrink, A. (2023). Migraine. The lancet, 401(10378), 874-888.

Azhdari, S., Khani-Veyneh, H., & Ebadi, Z. (2025). The Effect of Group Therapy Based on an Integrated Acceptance and Commitment Therapy and Schema Therapy Model on Perceived Stress, Suicidal Ideation, and Hopelessness in Women with Chronic Pain in Tehran. Journal of Anesthesia and Pain, 16(4), 65-77.

Farrell, J. M., Reiss, N., & Shaw, I. A. (2014). The Schema Therapist's Guide: A Complete Resource for Building and Delivering Individual, Group and Integrated Schema Mode Treatment Programs. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781118510018

Gazerani, P. (2025). Hybrid Digital-4E Model for Migraine and Depression Comorbidity. Frontiers in Neurology, 16, 1587296. https://doi.org/10.3389/fneur.2025.1587296

Gol, A., Aghamohammadian Sharbaf, H. R., Bigdeli, I., & Farid Hosseini, F. (2024). A Gender Comparison of the Effectiveness of Contextual Schema Therapy in Improving Quality of Life among Patients with Migraine. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences, 31(5), 681-692.

Grazzi, L., Raggi, A., Leonardi, M., D'Amico, D., & Bussone, G. (2022). Applying a Biopsychosocial Model to Migraine: Rationale and Implications. The Journal of Headache and Pain, 23, 147. https://doi.org/10.1186/s10194-022-01471-3

Guler, G. (2025). Is Schema Therapy for Migraine a New Hope for the Future? Workshop on Behavioural Approaches in Headaches, Fondazione IRCCS Istituto Neurologico C. Besta.

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2019). Acceptance and Commitment Therapy: The Process and Practice of Mindful Change (2nd ed.). Guilford Press.

Koushanfar, S., Ebrahimi, Y., & Monadi, K. (2025). The Effect of Group Schema Therapy on Resilience, Hopelessness, and Subjective Well-Being in Patients with Chronic Pain in Hamadan. Journal of Anesthesia and Pain, 16(4), 78-90.

Merill, J., & Gibbons, R. (2023). Mental Health Outcomes in Chronic Migraine Patients. Journal of psychosomatic research, 165, 111-120.

Naeiniyan, M. R., Nik-Azin, A., & Shaeiri, M. R. (2014). Factor Structure, Validity, and Reliability of the General Health Questionnaire (GHQ-28) in Iranian Adolescents. Journal of Clinical Psychology, 6(2), 45-58.

Penzian, A., & Irby, M. (2024). Pain Severity and Mental Health Outcomes in Migraine Patients. Journal of Clinical Psychology, 80(4), 345-358.

Roediger, E., Stevens, B. A., & Brockman, R. (2018). Contextual Schema Therapy: An Integrative Approach to Personality Disorders, Emotional Dysregulation, and Interpersonal Functioning. Context Press.

Rosignoli, C., Ornello, R., Onofri, A., Caponnetto, V., Grazzi, L., Raggi, A., Leonardi, M., & Sacco, S. (2022). Applying a Biopsychosocial Model to Migraine: Rationale and Clinical Implications. The Journal of Headache and Pain, 23, 147. https://doi.org/10.1186/s10194-022-01471-3

Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2010). Schema Therapy: A Practitioner's Guide (H. Hamidpour & Z. Andouz, Trans.). Arjmand Publications.

Yousefi, F. (2021). The Effectiveness of Contextual Therapies on Pain Acceptance and Reduction of Emotional Avoidance in Patients with Chronic Pain. Journal of Health Psychology, 10(3), 45-62.

دانلود

گاه‌شمار انتشار

چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

نوروزیه ر. .، قاسمی مطلق م.، و میرزایی س. ح. (1406). مقایسه اثربخشی طرحواره‌درمانی بافتاری با طرحواره‌درمانی مبتنی بر ذهنیت بر سلامت روان افراد مبتلا به میگرن. روان‌شناسی انگیزش، رفتار و سلامت، 1-21. https://jpmbh.com/index.php/jpmbh/article/view/416

مقالات مشابه

1-10 از 246

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.