پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی بر اساس سلامت روان، هوش هیجانی و تنش خانوادگی دانشجویان دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات

چکیده

مقدمه و هدف: پیشرفت تحصیلی یکی از شاخص‌های اساسی ارزیابی کیفیت نظام آموزش عالی است که تحت تأثیر عوامل روان‌شناختی و محیطی متعددی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پیش‌بینی‌کننده سلامت روان، هوش هیجانی و تنش خانوادگی در پیشرفت تحصیلی دانشجویان دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران انجام شد.

روش‌شناسی: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی با رویکرد پیش‌بین بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی علوم و تحقیقات تهران در سال تحصیلی 1403 بود که از میان آنان 270 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلیر، پرسشنامه هوش هیجانی شات و مقیاس درگیری عاطفی و انتقاد خانواده بود. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه در نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند.

یافته‌ها: نتایج نشان داد بین سلامت روان و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (r=0.759, p<0.05). همچنین هوش هیجانی با پیشرفت تحصیلی همبستگی مثبت و معناداری داشت (r=0.780, p<0.01)، در حالی که تنش خانوادگی با پیشرفت تحصیلی رابطه منفی و معناداری نشان داد (r=-0.861, p<0.05). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که سلامت روان (β=0.395)، تنش خانوادگی (β=0.311) و هوش هیجانی (β=0.295) به طور معناداری توانستند تغییرات پیشرفت تحصیلی را پیش‌بینی کنند و مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (F=524.417, p=0.000).

نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که عوامل روان‌شناختی و خانوادگی نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشرفت تحصیلی دانشجویان دارند. ارتقای سلامت روان و هوش هیجانی و کاهش تنش‌های خانوادگی می‌تواند زمینه بهبود عملکرد آموزشی و موفقیت تحصیلی دانشجویان را فراهم سازد. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه هم‌زمان به متغیرهای فردی و محیطی در برنامه‌ریزی‌های آموزشی و مشاوره‌ای دانشگاه‌ها تأکید دارد.